Một cuốn Hồng Lâu Mộng, đọc giữa hương trà mới thấm hết vị đời

Có người đọc sách để tìm tri thức. Có người đọc để giải khuây. Nhưng cũng có những cuốn sách, nếu tâm không tĩnh, đời chưa từng trải, thì đọc mãi vẫn chỉ thấy náo nhiệt bên ngoài. Hồng Lâu Mộng có lẽ là một cuốn sách như thế.

Người trẻ đọc thấy tình yêu.

Người từng va vấp đọc thấy nhân sinh.

Người cô độc đọc thấy nỗi lạnh của lòng người.

Còn người biết sống chậm, đôi khi lại đọc ra… hương trà trong từng trang sách.

Có lẽ vì vậy mà cổ nhân nói: đọc Hồng Lâu Mộng không nên quá vội.

Không phải đọc lúc chen chúc giữa phố xá ồn ào, cũng không phải đọc trong tâm trạng nóng nảy muốn “xem cho hết”. Mà là một đêm mưa nhè nhẹ, một buổi chiều gió mát bên cửa sổ, trước mặt có một ấm trà nóng, khói mỏng lững lờ bay.

Bởi cuốn sách ấy vốn không chỉ để đọc bằng mắt, mà phải đọc bằng tâm cảnh.

Trong thế giới của Hồng Lâu Mộng, trà xuất hiện ở khắp nơi.

Tiếp khách là trà.

Đàm đạo là trà.

Đọc sách là trà.

Ngắm tuyết là trà.

Say rượu cũng dùng trà giải.

Ngay cả lúc con người buồn nhất, cô độc nhất, bên cạnh vẫn thường có một chén trà nguội dần theo tâm sự.

Người hiện đại thường nghĩ trà chỉ là thức uống. Nhưng người xưa lại xem trà như một phần của đạo sống.

Một chén trà đặt xuống, lòng người cũng chậm lại.

Có những khoảng cách không thể dùng lời nói để kéo gần, nhưng chỉ cần cùng ngồi uống trà, sự gượng gạo liền tan đi vài phần. Có những cơn nóng giận đang bốc lên, nhưng sau vài ngụm trà nóng, lời nói cũng nhẹ lại.

Trà không chỉ làm dịu cổ họng, mà còn làm dịu tâm tính.

Điều thú vị là trong Hồng Lâu Mộng, thời gian thường được tính bằng “một chén trà công phu”, “hai chén trà công phu”.

Người nay quen nhìn đồng hồ từng phút từng giây. Người xưa lại dùng một chén trà để đo thời gian.

Chỉ khác nhau một cách gọi, nhưng lại phản ánh hai kiểu sống hoàn toàn khác.

Một bên là vội vã. Một bên là thong dong.

“Một chén trà công phu” nghe rất ngắn, nhưng lại không khiến người ta căng thẳng. Bởi trà vốn để nhấp từng ngụm nhỏ, không phải để uống vội. Thành ra thời gian dù ngắn vẫn có dư vị.

Người hiện đại thiếu nhất, đôi khi không phải tiền bạc, mà là cảm giác “có thời gian cho chính mình”.

Ai cũng bận.

Ai cũng chạy.

Ai cũng sợ chậm hơn người khác.

Nhưng rất ít người tự hỏi: Mình đang sống, hay chỉ đang vội vàng tồn tại?

Có lẽ vì thế mà càng trưởng thành, càng thấy những cảnh trong Hồng Lâu Mộng khiến người ta ngưỡng mộ không phải quyền quý, mà là những khoảnh khắc rất đời thường:

Một đêm tuyết rơi, vài người tri kỷ ngồi nấu trà.

Một buổi chiều xuân mang trà cụ ra ngoài ngắm hoa.

Một người dưới đèn đọc sách, bên cạnh là làn khói trà lặng lẽ bay lên.

Đó mới thật sự là cái “phúc thanh tao” của nhân gian.

Ngày nay vật chất nhiều hơn xưa, nhưng lòng người lại khó an hơn xưa. Nhà cao hơn, xe tốt hơn, điện thoại thông minh hơn… nhưng rất nhiều người đã đánh mất năng lực sống chậm.

Ăn mà không biết vị.

Ngủ mà không yên giấc.

Đọc sách mà tâm vẫn nghĩ chuyện công việc.

Ngồi cạnh nhau nhưng ai cũng nhìn vào màn hình điện thoại.

Cho nên, điều Hồng Lâu Mộng khiến người ta cảm khái nhất không chỉ là chuyện tình yêu hay hưng suy của một đại gia tộc. Mà là nó nhắc con người nhớ lại một trạng thái sống đã dần biến mất:

Sống có nhịp điệu.

Sống có chiều sâu.

Sống biết thưởng thức một chén trà, một cơn gió, một cuộc trò chuyện ngắn ngủi.

Một người nếu cả đời chỉ biết chạy theo dục vọng, cuối cùng sẽ giống như uống nước biển — càng uống càng khát.

Còn người biết dừng lại, biết giữ cho mình một khoảng lặng, thì dù cuộc đời không quá giàu sang, tâm vẫn có nơi để trở về.

Có lẽ vì vậy mà đọc Hồng Lâu Mộng đến cuối, thứ đọng lại sâu nhất đôi khi không phải là bi kịch của tình yêu. Mà là hương trà nhàn nhạt còn vương giữa những trang sách cũ.

Giống như nhân sinh vậy.

Rất nhiều chuyện tưởng lớn lao, cuối cùng rồi cũng tan theo mây khói.

Chỉ có những khoảnh khắc bình yên từng đi qua đời mình là còn lưu lại thật lâu trong ký ức.

Khai Tâm biên tập

Xem thêm

Theo vandieuhay