Bé trai 8 tuổi qua đời vì ung thư dạ dày, nguyên nhân xuất phát từ 1 món ăn vặt trẻ nào cũng mê

Tiểu Vũ, một cậu bé 8 tuổi ở Trung Quốc, rất thích mua những viên kẹo trái cây nhiều màu sắc từ những người bán hàng rong bên ngoài trường học. Màu sắc rực rỡ và vị chua ngọt khiến cậu bé có thể ăn hết nửa túi mỗi ngày. Vài tháng trước, Tiểu Vũ bắt đầu than phiền về đau bụng, chán ăn và sụt cân nhanh chóng. Kết quả khám tại bệnh viện cho thấy cậu bé được chẩn đoán mắc ung thư dạ dày giai đoạn cuối.

Khi bác sĩ hỏi về chế độ ăn uống hàng ngày của bố mẹ đứa trẻ, việc họ liên tục nhắc đến “thường xuyên ăn kẹo trái cây và trái cây muối chua trong thời gian dài” đã khiến họ kinh ngạc: đây có thể là mối nguy hiểm tiềm ẩn đối với con họ. Ung thư dạ dày hiếm gặp ở trẻ em, vậy tại sao lại xảy ra? Chính xác thì điều gì ẩn chứa trong những “kẹo trái cây” đó? Câu trả lời thường nằm ở những chi tiết bị bỏ qua.

Ung thư dạ dày vẫn là một trong những loại ung thư phổ biến nhất ở Việt Nam. Theo số liệu toàn cầu năm 2020, ung thư dạ dày đứng thứ 5 trong số các bệnh ung thư thường gặp với hơn 1 triệu người mắc mới, đứng thứ 4 về tỷ lệ tử vong do bệnh ác tính với 770.000 ca. Tại Việt Nam, ung thư dạ dày đứng thứ 4 về tỷ lệ mắc mới sau ung thư gan, phổi, vú với 17.902 ca mắc mới và 14.615 ca tử vong, cứ 100.000 sẽ có 24,64 người mắc ung thư dạ dày. Ung thư dạ dày hiếm gặp ở trẻ em và thường liên quan đến yếu tố di truyền, nhiễm khuẩn Helicobacter pylori (HP), tiêu thụ lâu dài thực phẩm muối chua nhiều muối, phụ gia kém chất lượng và thực phẩm bị mốc.

Các loại “kẹo trái cây” bán theo cân thường là trái cây ngâm đường hoặc kẹo kém chất lượng. Một số sản phẩm sử dụng lượng lớn phẩm màu và chất tạo ngọt để giảm chi phí, thậm chí có thể chứa nitrit, axit benzoic, axit sorbic và các chất tạo màu nhân tạo. Nếu trái cây tươi không được bảo quản đúng cách, nấm mốc có thể tạo ra aflatoxin và các chất gây ung thư khác.

Hàm lượng đường cao, hàm lượng muối cao, quá trình ngâm chua nhiều lần và khả năng nhiễm khuẩn tiềm ẩn nguy cơ gây hại cho niêm mạc dạ dày mỏng manh.

Các chuyên gia cảnh báo rằng niêm mạc dạ dày của trẻ em mỏng hơn và dễ bị kích ứng hơn. Việc tiêu thụ nhiều muối có thể làm tổn thương hàng rào niêm mạc dạ dày và thúc đẩy sự hình thành nitrosamine, chất gây ung thư; việc thường xuyên ăn nhiều thực phẩm chứa đường có thể dẫn đến sự mất cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột, làm tăng nguy cơ viêm mãn tính; và nếu có thêm nhiễm khuẩn Helicobacter pylori, khả năng mắc ung thư sẽ càng cao.

Những thay đổi nào có thể xảy ra trong cơ thể nếu bạn ăn ít hoặc không ăn kẹo trái cây kém chất lượng?

Các bác sĩ đã tóm tắt một số thay đổi mà cha mẹ có thể dễ dàng nhận thấy. Thứ nhất, trẻ sẽ ăn uống ổn định hơn, các triệu chứng khó chịu ở dạ dày và trào ngược axit sẽ giảm, và tần suất quấy khóc vì đau bụng vào ban đêm cũng giảm đi.

Thứ hai, cân nặng ổn định hơn giúp tránh được những biến động đường huyết đáng kể do đồ ăn vặt nhiều đường gây ra; các biến động đường huyết quá mức đã được chứng minh là có liên quan đến nguy cơ mắc hội chứng chuyển hóa ở trẻ em. Thứ ba, sức khỏe răng miệng và nướu được cải thiện; môi trường nhiều đường dễ tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và gây sâu răng, và việc giảm ăn đồ ngọt sẽ làm giảm tỷ lệ sâu răng.

Một thay đổi sâu sắc hơn là nguy cơ viêm mạn tính niêm mạc dạ dày giảm, môi trường sinh sôi của vi khuẩn Helicobacter pylori trở nên xấu đi, và với phác đồ điều trị chuẩn hóa, tỷ lệ diệt trừ cao hơn.

Đặc biệt là điểm thứ 4, điều mà nhiều bậc phụ huynh thường bỏ qua: sở thích ăn uống của trẻ sẽ dần chuyển từ “hương vị đậm đà” sang hương vị nhẹ nhàng hơn, điều này sẽ ảnh hưởng đến thói quen ăn uống của trẻ suốt đời.

Vậy làm thế nào để chúng ta có thể bảo vệ trẻ em khỏi những nguy hiểm này?

Các bác sĩ đưa ra một số gợi ý có thể được thực hiện ngay lập tức.

Trước tiên, hãy đọc kỹ nhãn mác khi chọn đồ ăn vặt. Chọn những sản phẩm được đóng gói đúng cách, có ghi ngày sản xuất, danh sách thành phần, tiêu chuẩn thực hiện, tên và địa chỉ nhà sản xuất. Tránh mua trái cây sấy khô số lượng lớn hoặc các loại “kẹo trái cây” nhiều màu sắc không rõ nguồn gốc. Danh sách thành phần càng ngắn càng tốt. Ưu tiên các loại hạt và sản phẩm từ sữa nguyên chất, không chứa màu nhân tạo và ít chất phụ gia.

Thứ hai, kiểm soát tổng lượng muối và đường. Trẻ em trong độ tuổi đi học không nên tiêu thụ quá 25 gam đường và không quá 5 gam muối mỗi ngày. Cha mẹ có thể dùng thìa cà phê tiêu chuẩn để ước lượng lượng muối và nước tương, cho ít muối và nước tương hơn, và tránh muối chua và chiên rán nhiều lần khi nấu ăn.

Thứ hai, nên thường xuyên xét nghiệm vi khuẩn Helicobacter pylori, đặc biệt nếu có người lớn trong gia đình dương tính. Nên cho cả gia đình cùng thực hiện liệu trình diệt trừ tiêu chuẩn để giảm nguy cơ lây nhiễm chéo. Nên sử dụng riêng các dụng cụ ăn uống và tập thói quen rửa tay trước bữa ăn và sau khi đi vệ sinh.

Thứ tư, hãy cung cấp cho trẻ em những lựa chọn ăn vặt lành mạnh, chẳng hạn như trái cây tươi, cà chua bi, dưa chuột thái que, các loại hạt không gia vị và sữa chua. Hãy đáp ứng cơn thèm ăn của trẻ bằng những thực phẩm có thành phần rõ ràng và dần dần giảm sự phụ thuộc của trẻ vào các loại kẹo có màu sắc và hương vị đậm đà.

Thứ năm, thực phẩm nên được bảo quản ở nơi khô ráo và thoáng mát. Trái cây bị hư hỏng hoặc mốc nên được loại bỏ ngay lập tức, vì độc tố nấm mốc có khả năng chịu nhiệt và không thể loại bỏ hoàn toàn bằng cách rửa hoặc gọt vỏ.

Bên cạnh chế độ ăn uống, thói quen sinh hoạt cũng rất quan trọng. Hãy thiết lập giờ ngủ đều đặn cho trẻ, đảm bảo ngủ đủ 9-11 tiếng mỗi đêm. Tập thể dục đầy đủ giúp thúc đẩy nhu động ruột và giảm thời gian thức ăn lưu lại trong dạ dày. Tránh tập thể dục gắng sức trước và sau bữa ăn để ngăn ngừa trào ngược. Dạy trẻ nhai chậm và kỹ, tránh ăn ngấu nghiến để bảo vệ niêm mạc dạ dày.

Cần lưu ý rằng, mặc dù ung thư dạ dày ở trẻ em hiếm gặp, nhưng nó không phải là một thảm họa bất ngờ. Nhiều nghiên cứu dịch tễ học đã chỉ ra rằng việc kiểm soát vi khuẩn Helicobacter pylori, giảm tiêu thụ thực phẩm bảo quản nhiều muối và tránh các chất phụ gia bị mốc và kém chất lượng có thể làm giảm đáng kể nguy cơ ung thư dạ dày.