Thực vật sinh sản và duy trì nòi giống theo rất nhiều cách khác nhau

Có những loại sinh sản bằng hạt, như các loại lương thực quen thuộc: lúa, ngô, cao lương, kê, đậu… Hay các loại trái cây như dưa, lê, đào… đều phát triển từ hạt để tạo ra thế hệ mới.

Một số loài khác lại sinh sản bằng thân rễ lan trong đất, rồi mọc lên cây con mới, ví dụ như tre, lau sậy.

Cũng có những loài không cần bám rễ vào đất mà vẫn sống được, như cây ký sinh (tơ hồng, thiên ma…). Thậm chí có loài không có diệp lục, phải sống nhờ vào nấm để tồn tại và sinh sản, như lan thủy tinh hay đông trùng hạ thảo.

Ngoài ra, thực vật còn có nhiều cách “đi xa” để phát tán thế hệ sau: Cây thủy sinh như bèo tây, rong cỏ trôi theo dòng nước. Hạt cây như ké đầu ngựa, cỏ xuyến chi có móc nhỏ, bám vào lông động vật để đi xa. Một số cây khô có thể bị gió cuốn cả thân đi nơi khác. Bồ công anh có “dù” nên bay theo gió. Nấm, rêu, địa y phát tán bằng bào tử li ti theo không khí.

Còn trong nông nghiệp, con người có thể nhân giống cây bằng cách giâm cành, chiết cành, tận dụng khả năng tái sinh của tế bào thực vật.

Thực vật ra hoa, kết quả như thế nào?

Thông thường, cây muốn kết quả phải thụ phấn. Nếu nhụy cái không nhận được phấn từ nhị đực thì sẽ không thể tạo quả. Cây lương thực thường nhờ gió mang phấn. Cây ăn quả thường nhờ côn trùng như ong.

Bí mật của cây đa (cây si, cây sung họ Ficus)

Cây đa có rất nhiều cách sinh sản: Giâm cành. Rễ trên không cắm xuống đất tạo cây mới. Sinh sản bằng hạt. Nhưng có một điều thú vị, bạn có thấy cây đa ra hoa bao giờ chưa? Hầu như ai cũng chỉ thấy quả, mà không thấy hoa.

Thực ra, cây đa (cũng như cây sung) thuộc loại “hoa ẩn”, hoa của chúng không lộ ra ngoài, mà nằm bên trong quả non.

Tất cả quá trình: Ra hoa, thụ phấn, hình thành hạt …đều diễn ra bên trong quả kín mà mắt thường không thấy.

Ai giúp cây đa thụ phấn? Đó là một loài côn trùng rất nhỏ: ong ký sinh quả đa (ong fig). Con ong này nhỏ xíu, chỉ khoảng 2mm. Nhưng vòng đời của nó lại gắn chặt với quả đa.

Quá trình diễn ra như sau: Ong cái mang trứng bay đến quả non. Nó chui vào một lỗ rất nhỏ trên quả. Khi chui vào, cánh của nó bị rách và rụng luôn. Trong lúc bò vào bên trong, cơ thể nó dính đầy phấn hoa. Nó đẻ trứng vào trong quả đồng thời vô tình giúp cây thụ phấn. Sau đó… nó chết luôn trong quả.

Vòng đời khép kín kỳ lạ. Trứng nở thành ấu trùng ngay trong quả. Ấu trùng lớn lên, giao phối ngay tại đó. Ong đực trưởng thành trước (không có cánh). Ong đực đào đường thoát ra ngoài quả. Ong cái (có cánh) bay ra, mang theo phấn tìm quả mới.

Còn ong đực? Chết ngay sau khi làm xong nhiệm vụ.

Còn xác ong cái chết trong quả? Bị quả phân hủy và hấp thụ thành dinh dưỡng.

Vì sao ăn quả sung (vả) không phải lo “ăn phải côn trùng”?

Thực tế, con ong đã: Chết từ rất sớm. Bị phân giải hoàn toàn thành protein. Trước khi quả chín, nó đã không còn tồn tại dưới dạng nguyên vẹn nữa.

Sự gắn kết kỳ diệu giữa cây và côn trùng

Mỗi loại cây đa thường chỉ có một loài ong riêng để thụ phấn. Hai loài này phụ thuộc lẫn nhau để tồn tại. Ngoài ra, hạt của cây đa còn được phát tán đi xa nhờ: Chim ăn quả rồi thải hạt ra nơi khác. Nước hoặc con người. Gặp điều kiện phù hợp, hạt sẽ nảy mầm thành cây mới, đôi khi mọc lên ở những nơi rất bất ngờ.

Kết lại

Thế giới thực vật tưởng chừng tĩnh lặng, nhưng bên trong lại là cả một hệ thống sinh tồn tinh vi và kỳ diệu. Từ hạt giống, gió, nước… đến những sinh vật nhỏ bé như ong, tất cả đều liên kết chặt chẽ với nhau.

Có những mối quan hệ âm thầm, kín đáo, nhưng lại quyết định sự tồn tại của cả một loài.

Và đôi khi, những điều quan trọng nhất… lại chính là những thứ ta không nhìn thấy bằng mắt thường.

Mỹ Mỹ biên dịch
Nguồn Kanchina

Xem thêm

Theo vandieuhay