Vì sao người xưa coi “ngủ sớm dậy sớm” là phương thuốc trường thọ?

Người xưa cho rằng: “Dược bổ không bằng thực bổ, thực bổ không bằng ngủ bổ.” Ý muốn nói rằng, có những thứ không thể bồi bổ bằng thuốc men hay thức ăn, mà phải nhờ giấc ngủ mới hồi phục được.

Trong quan niệm dưỡng sinh của Hoàng Đế Nội Kinh, con người là một phần của trời đất. Trời đất vận hành theo âm dương ngày đêm, bốn mùa biến đổi; con người nếu sống thuận theo quy luật ấy thì khí huyết điều hòa, tinh thần ổn định, thân thể tự nhiên khỏe mạnh.

Ban đêm thuộc âm, là lúc cơ thể cần tĩnh dưỡng. Người xưa cho rằng từ khoảng giờ Hợi đến giờ Dần (khoảng 9 giờ tối đến 5 giờ sáng) là thời gian dương khí tiềm tàng, ngũ tạng tự phục hồi. Nếu thường xuyên thức khuya, cơ thể sẽ tiêu hao khí huyết, tinh thần dễ mệt mỏi, lâu ngày sinh tổn hại.

Đặc biệt, trong y lý cổ truyền, gan được xem là nơi “tàng huyết”, còn mật chủ quyết đoán. Khoảng thời gian nửa đêm là lúc gan mật cần được nghỉ ngơi và điều chỉnh. Người ngủ quá muộn thường dễ nóng nảy, tâm phiền, mắt kém, tinh thần bất an. Nhiều người hiện đại tưởng mình còn trẻ nên thức khuya không sao, nhưng thực ra cơ thể đang âm thầm tiêu hao.

Người xưa còn quan sát thấy một điều rất thực tế:

Những người sống điều độ thường có thần sắc ổn định, tâm tính ôn hòa, làm việc bền sức hơn. Ngược lại, người sinh hoạt đảo lộn tuy có thể cố gắng một thời gian, nhưng tinh lực suy giảm rất nhanh.

“Dậy sớm” không có nghĩa là thức dậy quá sớm để lao lực, mà là thuận theo lúc dương khí sinh phát của buổi sáng. Buổi sớm không khí thanh, tâm trí yên, khí huyết lưu thông tốt hơn.

Người xưa thường đi bộ, tập thở, đọc sách, uống trà vào sáng sớm để dưỡng thần trước khi bắt đầu một ngày mới.

Theo Hoàng Đế Nội Kinh: “Xuân hạ dưỡng dương, thu đông dưỡng âm.”

Mà giấc ngủ chính là cách dưỡng âm quan trọng nhất.

Nhiều người ngày nay chú trọng thực phẩm bổ dưỡng, thuốc bổ đắt tiền, nhưng lại đánh đổi sức khỏe bằng những đêm thức khuya kéo dài. Thực ra, cơ thể con người giống như mảnh ruộng; nếu ngày nào cũng khai thác mà không cho nghỉ ngơi, sớm muộn cũng cạn kiệt.

Người xưa coi “ngủ sớm dậy sớm” là phương thuốc trường thọ, không phải vì mê tín hay giáo điều, mà bởi họ hiểu một đạo lý giản dị:

Con người muốn khỏe mạnh lâu dài thì phải sống thuận tự nhiên, biết lúc nào nên động, lúc nào nên tĩnh, lúc nào nên nghỉ để thân tâm được hồi phục.

Khai Tâm biên tập

Xem thêm

Theo vandieuhay