Tại sao con cái càng lớn lại càng ít muốn “tâm sự” với bố mẹ?
Trong rất nhiều gia đình, khi con bước vào tuổi dậy thì rồi dần trưởng thành, khoảng cách giữa con và bố mẹ cũng âm thầm lớn lên theo thời gian. Ngày còn nhỏ, con có thể ríu rít kể đủ mọi chuyện trong ngày. Nhưng càng lớn, con lại càng ít nói hơn. Có những điều buồn, những áp lực hay tổn thương, con chọn giữ trong lòng thay vì chia sẻ với gia đình.
Nhiều bố mẹ thường tự hỏi: “Tại sao con càng lớn càng không muốn nói chuyện với mình nữa?”
Thật ra, không phải con không còn cần bố mẹ. Chỉ là sau nhiều lần mở lời, con dần cảm thấy mình chưa thật sự được lắng nghe và thấu hiểu.
Những lý do khiến con dần trở nên im lặng
1. Bố mẹ nghe, nhưng chưa thật sự lắng nghe
Có những lúc con vừa bắt đầu kể chuyện, bố mẹ đã vội chen vào để phân tích đúng sai, đưa ra lời khuyên hoặc dạy con nên làm thế nào. Xuất phát điểm có thể là vì thương con, lo cho con, nhưng trong cảm nhận của con, điều đó lại giống như việc mình chưa được nói hết đã bị “sửa”.
Dần dần, con sẽ có cảm giác rằng: “Mỗi lần mình nói ra, bố mẹ không thật sự muốn hiểu cảm xúc của mình, mà chỉ muốn tìm cách giải quyết hoặc dạy mình.”
Có những câu chuyện, điều con cần trước tiên không phải là lời khuyên, mà chỉ là một người bình tĩnh ngồi nghe mình nói hết.
2. Con sợ cảm giác bị đánh giá
Khi con nói: “Hôm nay con không muốn đi học”.
Nhiều bố mẹ phản ứng ngay bằng những câu như: “Sao lại không muốn đi học?” “Con phải có trách nhiệm chứ.” “Đừng lười biếng như vậy.”
Nhưng đôi khi, phía sau câu nói ấy có thể là sự mệt mỏi, áp lực hoặc một chuyện gì đó con chưa biết diễn đạt như thế nào.
Nếu mỗi lần chia sẻ đều đi kèm sự phán xét hoặc phủ nhận cảm xúc, con sẽ dần chọn cách im lặng để tự bảo vệ mình. Không phải vì con chống đối bố mẹ, mà vì con sợ cảm giác mình chưa được hiểu đã bị kết luận đúng sai.
Điều con cần nhiều khi không phải là bố mẹ đồng ý hoàn toàn, mà là được lắng nghe trước đã.
3. Những lần bị so sánh và nhắc lại lỗi cũ khiến con thu mình
Nhiều đứa trẻ rất nhạy cảm với việc bị đem ra so sánh: “Bạn kia còn làm được, sao con không làm được?” “Lần trước con cũng vậy mà.” “Tính con lúc nào cũng thế.”
Khi những câu nói ấy lặp đi lặp lại, con sẽ dần nghĩ rằng: “Nói ra rồi cuối cùng mình cũng lại bị đánh giá thôi.”
Từ đó, im lặng trở thành một cách để giữ khoảng cách an toàn cho cảm xúc của mình.
Điều con cần không phải là một người luôn sửa mình, mà là một người chịu hiểu mình
Rất nhiều bố mẹ yêu con bằng sự lo lắng. Vì sợ con sai, sợ con khổ, nên lúc nào cũng muốn lập tức chỉnh lại mọi thứ cho đúng. Nhưng đôi khi, chính sự vội vàng ấy lại khiến con cảm thấy áp lực mỗi khi mở lời.
Để khoảng cách trong gia đình được thu hẹp lại, có lẽ điều quan trọng nhất không phải là nói hay hơn, mà là học cách lắng nghe dịu dàng hơn.
1. Hãy để con nói hết trước khi phản hồi
Đừng vội cắt ngang hay đưa ra lời khuyên ngay lập tức. Chỉ cần để con được nói trọn vẹn câu chuyện của mình, con đã cảm thấy nhẹ lòng hơn rất nhiều.
Đôi khi chỉ một câu như: “Bố mẹ hiểu là chuyện đó làm con buồn”, cũng đủ khiến con cảm thấy mình được thấu cảm.
2. Hỏi con cần được nghe hay cần được giúp
Không phải lúc nào con chia sẻ cũng vì muốn bố mẹ giải quyết vấn đề thay mình. Có những lúc con chỉ muốn được kể ra thôi.
Bố mẹ có thể nhẹ nhàng hỏi: “Con muốn bố mẹ cho lời khuyên, hay chỉ muốn bố mẹ ngồi nghe con nói một chút?”
Một câu hỏi nhỏ, nhưng lại khiến con cảm thấy cảm xúc của mình được tôn trọng.
3. Hạn chế những lời nói mang tính phán xét
Thay vì nói: “Con phải…” “Sao con lại như vậy?”
Bố mẹ có thể đổi thành: “Điều gì khiến con thấy khó chịu?” “Con đang cảm thấy như thế nào?”
Những cách nói mềm mại hơn sẽ giúp con dễ mở lòng hơn rất nhiều.
4. Tạo những khoảng thời gian trò chuyện thật sự
Không cần đợi đến khi con có vấn đề mới nói chuyện. Đôi khi chỉ là cùng nhau ăn một bữa cơm, đi dạo, ngồi uống nước hay trò chuyện mà không có điện thoại bên cạnh.
Khi con quen với cảm giác được ở cạnh bố mẹ mà không bị áp lực hay phán xét, con sẽ dần muốn chia sẻ nhiều hơn.
5. Bố mẹ cũng có thể học cách xin lỗi
Có những lúc, một lời nói chân thành từ bố mẹ lại có thể chữa lành rất nhiều khoảng cách.
“Có thể trước đây bố mẹ hay nóng vội và chưa lắng nghe con đủ nhiều.” “Bố mẹ sẽ cố gắng hiểu con hơn.”
Khi con thấy bố mẹ cũng đang cố thay đổi vì mình, con sẽ bớt phòng thủ và dễ mở lòng hơn.
Một gia đình hạnh phúc không phải là nơi không có mâu thuẫn, mà là nơi ai cũng cảm thấy mình được lắng nghe
Con cái khi lớn lên vẫn rất cần gia đình. Chỉ là ở mỗi giai đoạn, cách con cần được yêu thương sẽ khác đi. Ngày nhỏ, con cần được chăm sóc. Khi lớn hơn, con cần được tôn trọng cảm xúc và lắng nghe như một người đang trưởng thành.
Giao tiếp trong gia đình không phải là việc ai đúng ai sai, cũng không phải để bố mẹ luôn thắng trong mọi cuộc trò chuyện. Điều quan trọng hơn cả là sau mỗi lần nói chuyện, cả bố mẹ và con đều cảm thấy mình được hiểu.
Điều khiến con muốn quay về tâm sự với gia đình không phải vì bố mẹ luôn có câu trả lời đúng, mà vì ở cạnh bố mẹ, con cảm thấy mình có thể được là chính mình mà không sợ bị phán xét.
Tú Uyên biên tập
Theo vandieuhay