Nuôi dạy một đứa trẻ tốt hay không, điều quyết định chưa bao giờ chỉ là tiền bạc

Trong việc nuôi dạy con cái hiện nay, rất nhiều cha mẹ đang sống trong một kiểu áp lực vô hình. Ai cũng sợ mình làm chưa đủ cho con, nên cố gắng dốc toàn bộ thời gian, tiền bạc và tâm sức để bù đắp. Người thì cho con học lớp đắt nhất, người thì mua đủ loại đồ chơi phát triển trí tuệ, người lại gần như hy sinh toàn bộ thời gian nghỉ ngơi để kèm con từng chút một.

Chúng ta thường nghĩ rằng chỉ cần yêu thương đủ nhiều, hy sinh đủ lớn thì con nhất định sẽ trưởng thành tốt đẹp.

Nhưng thực tế đôi khi lại rất khác.

Có những cha mẹ vất vả cả đời vì con, cuối cùng đổi lại là một đứa trẻ nổi loạn, ích kỷ, thiếu lòng biết ơn, tâm lý yếu đuối và không có khả năng tự lập. Trong khi đó, nhiều đứa trẻ sống tích cực, tự giác, hiểu chuyện lại lớn lên trong những gia đình rất bình thường. Cha mẹ chúng không quá giàu có, cũng không có quá nhiều thời gian rảnh rỗi.

Sau này mới hiểu, nuôi dạy con cái từ đầu đến cuối chưa bao giờ chỉ là cuộc đua về vật chất hay thời gian, mà là cuộc đua về nhận thức của cha mẹ.

Chiều cao nhận thức của cha mẹ thường chính là giới hạn trưởng thành của con. Cách cha mẹ nhìn cuộc sống, đối diện cảm xúc, xử lý vấn đề và giáo dục con mỗi ngày đều âm thầm ảnh hưởng đến tương lai của đứa trẻ.

Rất nhiều vấn đề trong giáo dục gia đình bắt nguồn từ hai kiểu sai lầm quen thuộc: hy sinh quá mức và kiểm soát quá chặt.

Nhiều cha mẹ luôn nói: “Bố mẹ cực khổ tất cả cũng là vì con.” Thế là họ dồn hết hy vọng và sức lực cho con, không để con phải làm bất cứ việc gì ngoài học tập. Mọi thứ đều được chuẩn bị sẵn, con chỉ cần ngồi hưởng thành quả.

Thoạt nhìn đó là yêu thương, nhưng sự bao bọc quá mức lại dễ khiến con mất đi khả năng trưởng thành độc lập. Đứa trẻ quen được phục vụ từ nhỏ thường không hiểu trách nhiệm, cũng khó biết cảm thông với sự vất vả của người khác. Một khi bước ra ngoài xã hội, chỉ cần gặp áp lực hay thất bại là dễ sụp đổ và trốn tránh.

Đáng sợ hơn là nhiều cha mẹ vừa hy sinh, vừa kiểm soát con cực kỳ chặt chẽ. Từ chuyện ăn mặc, bạn bè, sở thích đến việc học hành hay tương lai nghề nghiệp, mọi thứ đều do cha mẹ quyết định. Họ luôn muốn con đi đúng con đường “hoàn hảo” mà mình đã vạch sẵn.

Nhưng con cái không phải bản sao của cha mẹ. Mỗi đứa trẻ đều là một cá thể độc lập.

Càng bị kiểm soát, con càng dễ bị kìm nén bên trong. Có đứa trở nên nhút nhát, tự ti, không có chủ kiến. Có đứa đến tuổi dậy thì thì bùng nổ chống đối để giành lại cảm giác tự do.

Trí tuệ thật sự trong giáo dục không phải là kiểm soát toàn bộ cuộc đời con, mà là biết buông tay đúng lúc. Cho phép con mắc lỗi, cho phép con bình thường, tôn trọng tính cách và nhịp trưởng thành riêng của con mới là điều quan trọng nhất.

Có một câu nói rất hay: “Mỗi đứa trẻ đều là một hạt giống đặc biệt. Có bông hoa nở vào mùa xuân, có bông hoa nở vào mùa thu, cũng có cái cây cả đời không nở hoa vì nó sẽ trở thành đại thụ.”

Điều khiến nhiều cha mẹ đau lòng nhất chính là sự so sánh.

Con nhà người ta học giỏi, ngoan ngoãn, biết nhiều thứ từ rất sớm. Còn con mình ham chơi, hiếu động hoặc học hành bình thường. Thế là cha mẹ bắt đầu lo lắng, thất vọng và vô tình chỉ nhìn thấy khuyết điểm của con.

Nhưng mỗi đứa trẻ đều có nhịp phát triển riêng. Có đứa trưởng thành sớm, có đứa trưởng thành muộn. Có đứa giỏi học thuật, có đứa lại nổi bật ở sự tinh tế, tử tế hay khả năng sáng tạo.

Điều tối kỵ nhất trong giáo dục là dùng cùng một khuôn mẫu áp lên mọi đứa trẻ.

Nhiều đứa trẻ trở nên tự ti, chán học hay nổi loạn không phải vì chúng kém cỏi, mà vì từ nhỏ đã luôn bị so sánh và phủ nhận. Khi cha mẹ chỉ nhìn vào điểm yếu, con cũng sẽ dần đánh mất niềm tin vào chính mình.

Những cha mẹ thật sự thấu đáo không ép con phải trở thành hình mẫu hoàn hảo. Họ biết nhìn thấy điểm sáng của con, dù rất nhỏ.

Một đứa trẻ học hành bình thường nhưng sống tử tế, biết giúp đỡ người khác cũng rất đáng quý. Một đứa trẻ không thích sách vở nhưng khéo tay, lạc quan và giàu sức sống cũng có giá trị riêng. Có những phẩm chất tưởng chừng bình thường lại chính là nền tảng quan trọng nhất cho tương lai.

Nuôi con vốn là hành trình cần rất nhiều kiên nhẫn. Không cần chạy theo bước chân của người khác, cũng không cần quá lo lắng về thắng thua nhất thời. Khi cha mẹ biết tiếp nhận sự không hoàn hảo của con và kiên nhẫn chờ con trưởng thành, đứa trẻ sẽ tự tìm được con đường phù hợp với mình.

Ngoài ra, giáo dục gia đình tốt nhất chưa bao giờ chỉ nằm ở những lời dạy dỗ, mà nằm ở chính cách cha mẹ sống mỗi ngày.

Đào Hành Tri từng nói: “Giáo dục tốt nhất là sự ảnh hưởng.”

Cha mẹ cảm xúc thất thường rất khó nuôi ra một đứa trẻ có nội tâm ổn định. Nhiều người vì áp lực cuộc sống mà dễ nóng nảy, coi con như nơi trút cảm xúc. Nhưng sự lo âu, cáu gắt của cha mẹ sẽ âm thầm khắc sâu vào tâm hồn con trẻ.

Ngược lại, cha mẹ bình tĩnh và ổn định sẽ trở thành chỗ dựa lớn nhất của con. Một đứa trẻ lớn lên trong bầu không khí gia đình dịu dàng và bao dung thường có nội tâm vững vàng hơn, biết cảm thông và bình tĩnh trước khó khăn.

Trẻ con thực ra không giỏi nghe lời dạy bằng giỏi bắt chước. Cha mẹ thích đọc sách, con tự nhiên cũng yêu việc học. Cha mẹ sống tử tế, con cũng học được cách đối xử ôn hòa với người khác. Cha mẹ chăm chỉ và tích cực, con cũng sẽ học được tinh thần trách nhiệm.

Cấp độ cao nhất của việc nuôi con là biết buông tay vừa phải.

Cha mẹ không thể che chở con cả đời. Mọi sự trưởng thành đều phải đi qua va vấp và trải nghiệm. Ngã rồi mới biết cẩn thận, thất bại rồi mới học được mạnh mẽ.

Sự bảo vệ quá mức đôi khi chính là tước mất quyền trưởng thành của con.

Những cha mẹ thật sự có trí tuệ đều hiểu rằng: vai trò của mình là dẫn đường và đồng hành, chứ không phải sống thay cuộc đời con.

Con đường nuôi dạy con không có đáp án hoàn hảo. Nhưng điều quan trọng nhất có lẽ vẫn là: cha mẹ biết tu sửa chính mình, ổn định cảm xúc của mình và dùng nhận thức đúng đắn để nuôi dưỡng con.

Bởi một đứa trẻ thật sự hạnh phúc không cần lớn lên trong sự hoàn hảo, mà cần lớn lên trong tình yêu thương đủ bao dung, đủ tôn trọng và đủ tự do để được là chính mình.

Tiểu hoa biên dịch

Theo: aboluowang

 

Xem thêm

Theo vandieuhay