“Dịch’ đột tử hoành hành và sự thức tỉnh của con người

Một làn sóng đột tử đang âm thầm lan rộng, khiến con người không khỏi bàng hoàng trước một thực tế ngày càng rõ rệt rằng cái chết không còn là điều xa xôi ở cuối đời. 

Những năm gần đây, hiện tượng đột tử xuất hiện ngày càng nhiều và dường như không còn giới hạn ở bất kỳ tầng lớp hay độ tuổi nào, từ vận động viên thể hình trẻ tuổi như Vương Côn – người vừa kiểm tra sức khỏe bình thường rồi đột ngột qua đời khi mới 30 tuổi, cho đến những nghệ sĩ, trí thức, giáo sư, nhà báo, hay cả những người lao động bình thường như shipper, tài xế công nghệ.

Tất cả đều có thể gục xuống ngay giữa lúc đang làm việc, khi cuộc sống vẫn đang diễn ra như chưa từng có dấu hiệu bất thường.

Những trường hợp liên tiếp xảy ra trong thời gian ngắn, từ người nổi tiếng đến người vô danh, từ thành thị đến nông thôn, khiến công chúng không khỏi hoang mang và tự hỏi vì sao những con người còn rất trẻ, thậm chí có thể lực tốt, lại có thể rơi vào tình trạng nguy hiểm đến vậy. 

Người ta có thể đưa ra nhiều lý do như nắng nóng, áp lực hay lao lực quá độ, nhưng dù lý giải theo cách nào, những sự việc ấy vẫn chỉ ra một sự thật không thể phủ nhận, đó là sinh mệnh con người thực sự quá mong manh. Cái chết có thể đến bất cứ lúc nào, với bất kỳ ai, giống như một ngọn đèn dầu treo trước gió, chỉ cần một làn gió nhẹ cũng đủ làm nó vụt tắt.

Sinh tử dưới góc nhìn Phật Pháp

Từ góc nhìn Phật Pháp, những cái chết tưởng như ngẫu nhiên thực chất đều có nguyên nhân sâu xa, không nằm ngoài quy luật nhân quả. 

Thứ nhất: là cái chết do thọ mệnh đã hết, giống như ngọn đèn cháy đến giọt dầu cuối cùng thì tự nhiên tắt đi, không ai có thể níu giữ. Thọ mệnh của con người được định bởi nghiệp lực từ quá khứ, giống như một dòng nước dù có quanh co thế nào cũng sẽ đến ngày cạn, và khi thời điểm ấy đến thì cái chết không phải là điều bất công mà là sự vận hành tự nhiên của những gì đã gieo.

Thứ hai: là cái chết khi phúc đức đã cạn, dù thọ mệnh vẫn còn nhưng không còn đủ phước để duy trì sự sống. Có người chết vì bệnh tật mà không đủ điều kiện chữa trị, có người gặp tai nạn, có người rơi vào hoàn cảnh khắc nghiệt mà không thể vượt qua, tất cả đều phản ánh một thực tế rằng sinh mệnh không chỉ phụ thuộc vào thời gian mà còn phụ thuộc vào phúc báo tích lũy. Khi phúc đức giống như nguồn nước nuôi dưỡng đã cạn kiệt, thì sự sống cũng không thể kéo dài.

Thứ ba:  là cái chết bất bình đẳng, xảy ra khi thọ mệnh chưa hết và phúc đức chưa cạn nhưng sinh mệnh bị cắt đứt giữa chừng do những nhân duyên bất thiện. Những thói quen sống thiếu hiểu biết như ăn uống không điều độ, lao lực quá sức, buông thả dục vọng, không biết giữ gìn thân thể, hoặc sống trong tham lam, nóng giận, si mê đều là những nguyên nhân âm thầm tích tụ. Khi những yếu tố này hội đủ, cái chết xuất hiện như một kết quả tất yếu, dù bề ngoài nhìn vào có vẻ đột ngột. Theo kinh Phật, những cái chết như vậy còn khiến sinh mệnh rơi vào trạng thái lưu lạc, chưa thể siêu thoát, bởi thọ mệnh chưa tận nhưng thân mạng đã bị đoạn tuyệt.

Như vậy, cái chết không phải là sự tùy tiện hay ngẫu nhiên vô cớ, mà là kết quả của nhân duyên và nghiệp lực, chỉ là con người thường không nhìn thấy được toàn bộ quá trình hình thành của nó.

Đối diện vô thường bằng một tâm an nhiên

Khi hiểu rằng mọi cái chết trong đời này đều do nhân duyên và nghiệp lực tạo thành, câu hỏi khiến con người trăn trở không còn là vì sao cái chết xảy ra, mà là liệu có thể phòng tránh cái chết bất ngờ hay không, hay rốt cuộc chỉ có thể thuận theo tự nhiên. 

Thực ra, con người không thể tránh hoàn toàn cái chết, bởi sinh – lão – bệnh – tử là quy luật vận hành căn bản của sinh mệnh, không ai có thể vượt qua, nhưng nếu hiểu rõ ba nguyên nhân của cái chết, con người hoàn toàn có thể lựa chọn một cách sống đúng đắn hơn để không rơi vào trạng thái hoang mang và sợ hãi trước vô thường.

Khi biết thọ mệnh là hữu hạn, con người sẽ học được cách quý trọng từng hơi thở, không còn sống một cách lãng phí và vô thức; khi hiểu rằng phúc đức có thể tích lũy cũng có thể tiêu hao, con người sẽ biết trân trọng những gì mình đang có, từ những điều nhỏ bé như hạt cơm, giọt nước, thời gian cho đến sức khỏe, bởi mỗi sự phung phí đều là đang âm thầm làm hao tổn phước báo của chính mình. 

Điều quan trọng không phải là sống trong lo âu vì sợ chết, mà là sống sao cho tâm không còn bị ám ảnh bởi cái chết, và để làm được điều đó, con người cần quay về với việc gieo nhân lành và tích phúc đức, bởi chỉ khi nội tâm có chỗ dựa, con người mới có thể giữ được sự an nhiên trước vô thường.

Trong thực hành, điều cốt lõi là giữ giới, hạn chế những dục vọng như tham, sân, si, hỷ, nộ.  Nuôi dưỡng tâm từ bi và không sát hại sinh mệnh, bởi người biết trân trọng sự sống của muôn loài chính là đang gieo nhân cho sự trường thọ của chính mình. 

Đồng thời, sống điều độ, biết giữ gìn sức khỏe, không lao lực quá mức, không buông thả thân tâm, biết tiết chế ăn uống và cảm xúc cũng chính là đang gìn giữ sinh mệnh từ bên trong. 

Người sống thanh đạm, biết đủ, biết dừng chính là người đang bảo toàn phúc đức như một lớp áo giáp hộ thân, bởi khi phúc dày thì tai họa khó xâm nhập, còn khi phúc mỏng thì biến cố dễ xảy đến.

Niềm tin Thần Phật, bởi khi con người đánh mất niềm tin ấy, họ dễ buông lỏng chính mình, chạy theo dục vọng và lợi ích trước mắt, từ đó cũng đánh mất đi sự “bảo hộ” vô hình khiến cuộc đời trở nên nhiều bất trắc hơn.

Ở một tầng sâu hơn, con người cần học cách buông bỏ sự chấp niệm vào thân xác, bởi nỗi sợ cái chết phần lớn xuất phát từ việc bám víu vào cái “ta” hữu hạn này. Khi thấu hiểu được quy luật sinh tử, con người sẽ nhận ra rằng thân thể chỉ là một lớp vỏ tạm thời, sinh tử giống như một giấc mộng, đến rồi đi theo vòng tuần hoàn, và cái chết không còn là điều đáng kinh sợ mà chỉ là một sự chuyển tiếp tự nhiên.

Vô thường, vì thế, không phải là kẻ thù mà là một lời nhắc nhở sâu sắc để con người sống tỉnh thức hơn, biết yêu thương nhiều hơn, tha thứ nhanh hơn, sám hối những lỗi lầm đã qua và tự khắc chế bản thân trước những cám dỗ. Khi một người có thể sống chân thật, thiện lương và có trách nhiệm với chính mình như vậy, thì dù cái chết đến bất ngờ hay theo quy luật, họ cũng có thể mỉm cười đón nhận, bởi trong lòng không còn điều gì phải hối tiếc.

Tiểu Hoa biên tập 

Theo vandieuhay