510 tấn giá đỗ “ngậm” chất độc 6-Benzylaminopurine chờ tuồn ra chợ đầu mối: Chuyên gia cảnh báo tác hại và cách chọn giá đỗ “sạch”

Mới đây, theo Người lao động đưa tin, dư luận không khỏi bàng hoàng trước vụ việc cơ quan chức năng tỉnh Lào Cai khởi tố đối tượng Chu Thị Hòa (SN 1990, quê Phú Thọ) sản xuất hơn 510 tấn giá đỗ chứa chất độc hại bán ra thị trường. Tại hiện trường, lực lượng công an thu giữ hơn 4 tấn giá đỗ thương phẩm đang chuẩn bị vận chuyển đến các chợ đầu mối tại khu vực Vĩnh Phúc, Sơn Tây (Hà Nội) và tỉnh Lào Cai. Qua giám định, toàn bộ số giá này đều chứa 6-Benzylaminopurine (6-BAP). 

Đáng nói, để kích thích tăng trưởng nhanh, giúp giá mập và đẹp mã, đối tượng đã bất chấp sử dụng loại hóa chất không được phép này suốt từ đầu năm 2024 đến nay. 

Cụ thể, để rút ngắn chu kỳ sinh trưởng từ 7 ngày xuống còn chưa đầy 3 ngày, các gian thương thường áp dụng một quy trình cưỡng ép sinh học thô bạo. 

Khi mẻ giá được khoảng 2 ngày tuổi, là giai đoạn mầm bắt đầu bứt phá thì hóa chất 6-Benzylaminopurine (6-BAP) sẽ được pha loãng và tưới trực tiếp vào các lu ngâm. Loại “nước kẹo” này đóng vai trò như một lệnh điều khiển tế bào: nó ức chế hoàn toàn sự phát triển của rễ và lá mầm, ép toàn bộ dinh dưỡng dồn vào phần thân để phình to, mọng nước và trắng bệch tăm tắp. 

Công đoạn này không chỉ giúp tăng trọng lượng thành phẩm lên gấp rưỡi mà còn tạo ra lớp màng bảo quản “giả”. Từ đó giúp giá đỗ không bị héo hay úng hỏng dù để ở nhiệt độ thường trong nhiều ngày, thuận tiện cho việc vận chuyển đi tiêu thụ tại các chợ đầu mối xa.

6-Benzylaminopurine là gì?

Theo PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh (nguyên giảng viên Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội), 6-Benzylaminopurine bản chất là một hormone tăng trưởng thực vật thuộc nhóm Cytokinin. Nó giúp cây đâm chồi, phân chia tế bào cực mạnh để thân to, lá mầm mập mạp nhưng hoàn toàn không phù hợp cho con người. 

PGS.TS Trần Hồng Côn (Khoa Hóa, Đại học Khoa học Tự nhiên Hà Nội) cũng khẳng định đây là loại hormone tăng trưởng nhân tạo đời cũ. 6-Benzylaminopurine không nằm trong danh mục được phép sử dụng trong thực phẩm hay thuốc bảo vệ thực vật tại Việt Nam. 

Các chuyên gia nhấn mạnh rằng, việc dùng hóa chất này để sản xuất thực phẩm là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng vì nó có khả năng tích tụ và gây biến đổi sinh học trong cơ thể. 

Tác hại khi ăn phải giá đỗ “ngậm” hóa chất 6-Benzylaminopurine

– Nguy cơ dị tật thai nhi bẩm sinh: Theo các nghiên cứu, phụ nữ mang thai tiếp xúc lâu dài với hóa chất này đối mặt với hiểm họa thai nhi bị nhẹ cân, não úng thủy và các dị tật hình thể nghiêm trọng.

– Suy yếu chức năng sinh sản: Hóa chất ngấm ngầm tấn công vào các cơ quan sinh sản và tế bào trưởng thành, gây ra những tăng trưởng bất thường và ảnh hưởng đến sức khỏe giống nòi về lâu dài.

– Tàn phá hệ hô hấp và gây xơ phổi: Việc hít phải hoặc tích tụ 6-Benzylaminopurine gây khó thở, viêm phổi cấp tính. Ở mức độ nặng, nó dẫn đến xơ phổi, là một tổn thương không thể phục hồi, đe dọa tính mạng.

– Tổn thương thực quản và dạ dày: Báo cáo từ Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (US EPA) khẳng định chất này gây kích ứng mạnh niêm mạc, dẫn đến buồn nôn, đau bụng và viêm loét hệ tiêu hóa nghiêm trọng.

– Gây suy giảm chức năng gan và thận: Khi vào máu, hóa chất này buộc gan và thận phải làm việc quá tải để đào thải độc tố, lâu dần gây suy tạng và làm bùng phát các bệnh lý nền sẵn có.

– Nguy cơ đột biến tế bào và ung thư: Là chất kích thích phân chia tế bào cực mạnh, việc tích tụ 6-Benzylaminopurine dễ gây ra các sai lệch trong phát triển tế bào, tiềm ẩn nguy cơ hình thành khối u ác tính.

Bí quyết chọn giá đỗ sạch, nhận diện giá đỗ ngâm “nước kẹo” bằng mắt thường

Để không trở thành nạn nhân của thực phẩm bẩn, người tiêu dùng cần nắm vững các dấu hiệu nhận biết giá đỗ sạch mọc tự nhiên so với giá đỗ “ngậm” hóa chất.

Giá đỗ sạch thường có thân mảnh, gầy, phát triển không đều và có màu trắng ngà hoặc hơi xanh. Điểm nhận dạng then chốt là rễ giá sạch thường dài từ 3 – 7 cm, có nhiều lông tơ và lá mầm nhỏ màu xanh nhạt thường dính vỏ đậu. Khi chế biến, giá sạch có mùi thơm của đậu, vị ngọt thanh và rất nhanh úng hỏng sau 1 tới 2 ngày để ngoài trời.

Ngược lại, giá đỗ chứa hóa chất có thân to mập, đều tăm tắp, thân trắng bệch và mọng nước nhìn không tự nhiên. Loại giá này thường không có rễ hoặc rễ rất ngắn, lá mầm khép chặt và không có mùi thơm đặc trưng. Khi nấu, giá hóa chất ra rất nhiều nước, ăn xốp khô và vị nhạt nhẽo. Đặc biệt, loại giá này có thể bảo quản ở nhiệt độ thường nhiều ngày mà không hỏng. 

Người dân nên mua ở những cửa hàng uy tín và có thể kiểm tra bằng cách ngâm nước muối loãng vài phút để quan sát màu và mùi vị. Nếu thấy biến đổi lạ thường thì tuyệt đối không được sử dụng.