Ngừng tim khi đang ngồi chờ kết quả xét nghiệm

Ngừng tuần hoàn do yếu tố tim mạch vẫn là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong đột ngột tại phòng cấp cứu. Điều đáng lo ngại là không ít trường hợp xảy ra ở người trẻ, không có bệnh nền, biểu hiện ban đầu rất mơ hồ.

Trung tâm Cấp cứu A9, Bệnh viện Bạch Mai mới tiếp nhận người đàn ông 44 tuổi, tiền sử khỏe mạnh, không hút thuốc, chưa từng được chẩn đoán bệnh tim mạch. Người bệnh tự đi bộ vào viện vì đau tức ngực nhẹ.

Khám ban đầu cho thấy các chỉ số sinh tồn ổn định: mạch 90 lần/phút, huyết áp 120/80 mmHg, không ghi nhận rối loạn nhịp hay tiếng thổi tim. Điện tâm đồ chỉ xuất hiện chênh nhẹ không điển hình ở các chuyển đạo trước tim, chưa gợi ý rõ tổn thương mạch vành. Người bệnh được chỉ định xét nghiệm máu, định lượng troponin T và theo dõi thêm trước khi cân nhắc cho về.

Trong lúc chờ kết quả, bệnh nhân bất ngờ ngã khuỵ, mất ý thức và ngừng tuần hoàn. Ê kíp lập tức ép tim, monitor ghi nhận rung thất. Người bệnh được sốc điện ba lần, đặt nội khí quản và hồi sinh tim phổi liên tục. Sau khoảng 15 phút, tuần hoàn tự nhiên được tái lập.

Nhận định nguyên nhân nhiều khả năng do tim mạch, bệnh nhân được hội chẩn khẩn và chuyển đi chụp mạch vành. Kết quả cho thấy cầu cơ động mạch liên thất trước kèm hẹp tới 99% đoạn mạch phía sau. Tổn thương này được xác định là nguyên nhân gây rối loạn nhịp thất ác tính. Bệnh nhân được đặt stent mạch vành thành công.

Sau can thiệp, người bệnh được chuyển hồi sức, hạ thân nhiệt chỉ huy trong 48 giờ, an thần, thở máy và hỗ trợ huyết động. Kết thúc liệu trình, bệnh nhân tỉnh táo, rút nội khí quản và hồi phục hoàn toàn, không để lại di chứng.

Theo PGS.TS Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm Cấp cứu A9, cơ chế chính trong trường hợp này là hiệu ứng huyết động của cầu cơ mạch vành. Ở đa số người bệnh, cầu cơ không gây triệu chứng vì dòng máu vào động mạch vành chủ yếu diễn ra ở thì tâm trương. Tuy nhiên, khi tim co bóp, đoạn mạch bị chèn ép, dòng chảy giảm tạm thời. Đoạn phía sau cầu cơ xuất hiện dòng chảy xoáy, gây tổn thương nội mạc và hình thành mảng xơ vữa.

Khi gắng sức hoặc stress, cầu cơ co mạnh hơn, làm rối loạn dòng máu, có thể gây thiếu máu cơ tim cấp. Trong trường hợp này, đoạn mạch hẹp nặng sau cầu cơ khiến vùng cơ tim thiếu máu lớn. Khi co thắt mạch vành kèm mảng xơ vữa không ổn định, bệnh nhân xuất hiện rung thất và ngừng tuần hoàn.

Điểm đáng chú ý là người bệnh không có yếu tố nguy cơ rõ ràng, triệu chứng lâm sàng nghèo nàn, điện tâm đồ không điển hình. Kết quả troponin ban đầu vẫn trong giới hạn bình thường. Đây là tình huống thiếu máu cơ tim đang hình thành, rối loạn nhịp ác tính xảy ra trước khi marker tim tăng.

Theo các bác sĩ, nếu bệnh nhân được khám ở tuyến cơ sở và cho về theo dõi, nguy cơ tử vong rất cao do ngừng tuần hoàn xảy ra đột ngột.

Trường hợp này cho thấy người trẻ không đồng nghĩa nguy cơ thấp. Những tổn thương như cầu cơ kèm xơ vữa khu trú rất khó phát hiện nếu chỉ dựa vào điện tâm đồ và xét nghiệm máu.

Hiện nay, các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh hiện đại như chụp cắt lớp vi tính đếm photon cho phép quan sát chi tiết lòng mạch với độ phân giải cao, phát hiện mảng xơ vữa nhỏ và đánh giá chính xác cấu trúc bất thường như cầu cơ. Công nghệ này còn giúp giảm liều thuốc cản quang và phân tích thành phần mảng bám, hỗ trợ phát hiện sớm nguy cơ nhồi máu cơ tim.

Các chuyên gia khuyến cáo không chủ quan với đau ngực dù nhẹ, đặc biệt khi triệu chứng xuất hiện đột ngột. Việc đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu và can thiệp tim mạch kịp thời có thể quyết định sự sống còn của người bệnh.