“Phụ nữ ba cái cười, phúc khí khó giữ” – ba nụ cười ấy là gì?

Một nụ cười dịu dàng, đoan trang, hợp tình hợp lý, dừng đúng mực nơi lễ nghi, từ xưa đã được xem là biểu hiện của gia giáo và tu dưỡng. Nhắc đến “ba cái cười”, nhiều người sẽ liên tưởng ngay tới câu chuyện phong lưu trong Đường Bá Hổ điểm Thu Hương: Thu Hương ba lần mỉm cười lưu tình, Đường Bá Hổ chỉ một ánh nhìn đã si mê. Đó là hình ảnh tài tử giai nhân, mang sắc thái lãng mạn và vui vẻ trong kịch và phim ảnh.

Thế nhưng hôm nay, chúng ta không nói đến “ba cái cười” của Thu Hương, mà bàn về một câu tục ngữ dân gian mang ý nghĩa khác hẳn: “Phụ nữ ba cái cười, phúc khí khó giữ.”

Cùng là “ba cái cười”, một bên là chuyện tình truyền kỳ, một bên lại là lời cảnh tỉnh. Vì sao người xưa lại gắn nụ cười – một điều vốn đẹp đẽ – với “phúc khí”? Và rốt cuộc, “ba cái cười” ấy chỉ ba kiểu cười nào? Có thật cứ cười là sẽ “hao phúc” hay không?

Trong xã hội nông nghiệp xưa, lễ giáo rất nghiêm, đặc biệt khắt khe với phụ nữ. Đi đứng, nói năng, cử chỉ đều phải đúng mực, ngay cả việc cười cũng có quy tắc. Bởi vậy dân gian mới truyền lại câu nói này, nhằm nhắc nhở phụ nữ biết giữ mình và tự trọng.

Vậy “ba cái cười” ấy cụ thể là gì? Ta lần lượt nói rõ.

Cái cười thứ nhất: Cười phóng túng, không biết chừng mực

Loại cười này là cười quá đà, phô trương, thiếu giới hạn.

Trong quan niệm truyền thống, phụ nữ được yêu cầu “đoan trang, hàm súc”. Ở thời lễ giáo nghiêm ngặt, nếu trước mặt người khác mà cười lớn, cử chỉ khoa trương, thường bị xem là nhẹ dạ, thất lễ.

Vì sao ngay cả cười cũng phải kiềm chế?

Bởi trong xã hội xưa, nụ cười không chỉ là biểu hiện cảm xúc, mà còn phản ánh gia giáo và tu dưỡng. Cười quá mức thường bị coi là thiếu chín chắn. Lâu dần, dân gian xem kiểu “cười mất độ” ấy là dấu hiệu dễ hao phúc.

Đặt vào thời nay, tính cách cởi mở, tự tin vốn không có gì sai. Nhưng điều người xưa muốn nhấn mạnh thực ra chỉ gói gọn trong hai chữ: chừng mực. Bất kỳ biểu hiện nào nếu không xét hoàn cảnh, không xét thân phận, đều dễ sinh điều tiếng.

Cái cười thứ hai: Cười lạnh, cười nhạo, cười mỉa mai

Đây là nụ cười mang theo sự chế giễu và khinh miệt.

Thấy người khác thất bại thì cười lạnh một tiếng; nghe chuyện xấu hổ của người ta thì cười trộm không thôi; sau lưng bàn chuyện thị phi, trên mặt lộ vẻ mỉa mai. Loại cười này tuy không ồn ào, nhưng lại làm tổn thương người khác sâu nhất.

Người xưa nói: “Miệng là cửa của họa phúc.” Thực ra, nụ cười cũng vậy. Nếu trong cười có gai, trong lòng thiếu thiện ý, lâu ngày sẽ làm tổn hại nhân duyên. Nhân duyên đã hỏng, phúc khí tự nhiên khó tụ.

Trong xã hội nông nghiệp, quan hệ giữa người với người vô cùng quan trọng: hàng xóm láng giềng “ngẩng đầu không thấy cúi đầu thấy”. Một khi danh tiếng bị tổn hại, không chỉ cá nhân mà cả gia đình cũng bị ảnh hưởng. Vì thế, dân gian mới dùng câu “phúc khí khó giữ” để răn rằng: đừng lấy việc chế giễu người khác làm niềm vui.

Điều này vốn không chỉ dành riêng cho phụ nữ. Chỉ là xã hội cổ đại đặc biệt coi trọng danh tiết và tiếng tăm của phụ nữ, nên cách nói mới mang sắc thái như vậy.

Cái cười thứ ba: Cười giả tạo, tình giả ý

Đây là nụ cười ngoài miệng hòa nhã, trong lòng lại tính toán.

Bề ngoài dịu dàng thân thiện, bên trong âm thầm so đo; trước mặt tỏ ra gần gũi, sau lưng lại bàn tán; miệng thì khen, lòng thì ghen. Loại cười này nhìn qua có vẻ đoan trang nhất, nhưng lại tổn hại đạo đức nhất.

Dân gian có câu: “Cười giấu dao, khó phòng nhất.” Người quen dùng giả tạo đối đãi với người khác, sớm muộn cũng bị lộ. Khi niềm tin đã mất, thì nói đến phúc khí cũng chỉ là chuyện xa vời.

Người xưa tin rằng: “Đức mới chở được phúc.”

Đức dày thì phúc tự đến, đức mỏng thì phúc khó bền. Mà nụ cười giả tạo, chính là đang làm mỏng đi đức hạnh của mình.

Kết luận

Câu nói “phụ nữ ba cái cười, phúc khí khó giữ” không phải để hạn chế nụ cười của phụ nữ, mà để nhắc con người luôn tỉnh táo nhìn lại động cơ trong lòng mình.

Nụ cười thực sự mang phúc khí phải là nụ cười chân thành từ nội tâm, là nụ cười thản nhiên trước khổ nạn, là nụ cười từ bi dịu dàng với muôn người. Đó là nụ cười không nịnh nọt, không phóng túng, không lạnh lẽo, giống như gió xuân hóa mưa: vừa sưởi ấm người khác, vừa chiêu cảm phúc lành cho chính mình.

Nói rằng nụ cười quyết định vận mệnh, chi bằng nói: tu dưỡng quyết định nụ cười, và đạo đức quyết định phúc khí.

Tiểu Hoa biên dịch

Theo: secretchina

Theo vandieuhay