“Rượu không thương người, sắc không thương thân, tài không thương thân thích”  

Từ khi con người sinh ra cho đến lúc trưởng thành, cuộc sống luôn đi kèm những lời dặn dò của bậc trưởng bối. Những điều ấy được gọi là “kinh nghiệm sống”, âm thầm dẫn dắt chúng ta trên đường đời. 

Người lớn thường bảo: “Việc này đừng làm, làm rồi sẽ hối hận.” Đủ loại lời khuyên, thoạt nghe như để giúp ta tránh ngã rẽ sai lầm, cũng giúp ta đạt được kết quả tốt hơn trong một số phương diện.

Có người từng nói rằng: kinh nghiệm của người già thật ra rất đáng suy nghĩ. Bởi không có một kinh nghiệm nào có thể áp dụng cho tất cả mọi người. Con đường của thế hệ trước quả thật giúp ta tránh rơi vào ngõ cụt, nhưng đồng thời cũng có thể giới hạn phần nào cá tính riêng của mỗi người. 

Con người vốn có tâm lý ỷ lại, nếu thấy kinh nghiệm của người đi trước chưa từng sai, rất dễ làm theo một cách máy móc, không còn tự suy xét hay phản tỉnh.

Thế nhưng trong lịch sử, những người đạt thành tựu phi thường lại thường là những người dám đi con đường khác thường. Dù vậy, kinh nghiệm mà tiền nhân để lại vẫn là một kho tàng quý giá. Trong vô số lời răn dạy ấy, có ba điều được nhấn mạnh từ xưa đến nay và vẫn còn nguyên giá trị để suy ngẫm:

“Rượu không thương người, sắc không thương thân, tài không thương thân thích.”

Nếu thật sự hiểu được đạo lý ẩn sau ba câu này, đó chính là một dạng trí tuệ.

Trước hết là “rượu không thương người

Rượu vốn không phải thứ xấu, nhưng luôn có điều phải kiêng kỵ. Ngay trong xã hội hiện đại, mỗi năm vẫn xảy ra vô số vụ tai nạn giao thông do người say rượu lái xe. Không chỉ vì khả năng điều khiển suy giảm, mà còn vì rượu làm tê liệt não bộ. Uống quá mức có thể gây viêm dạ dày, loét dạ dày, thậm chí xuất huyết tiêu hóa.

Vì thế, “rượu không thương người” có nghĩa là rượu sẽ không vì cảm xúc hay nhu cầu của bạn mà nương tay. Uống quá chừng chỉ mang lại rắc rối. Không thể dựa vào rượu để giải tỏa áp lực, càng không nên biến nó thành công cụ giao tiếp xã hội. Văn hóa uống rượu phương Đông vốn lâu đời, các văn nhân xưa thường yêu rượu, như Lý Bạch từng nói “nghìn chén không say”. 

Nhưng rượu thời xưa và rượu ngày nay hoàn toàn khác nhau về nồng độ. Nếu coi rượu hiện đại như nước mà uống, thực chất là đang hao mòn thân thể.

Thơ ca của Lý Bạch, Đỗ Phủ sau cơn say có thể lưu truyền muôn đời, nhưng nếu ngày nay bắt chước, chưa chắc sinh ra thi ca, mà rất có thể chỉ rút ngắn tuổi thọ. Chưa kể tai nạn do rượu mỗi năm khiến không biết bao gia đình tan nát. 

Vì vậy, lời “rượu không thương người” chính là nhắc con người giữ lý trí và biết chừng mực.

Tiếp đến là “sắc không thương thân

Dục vọng vốn là bản tính tự nhiên của con người, nhưng điều làm con người khác với loài vật chính là khả năng tự kiềm chế. Người chỉ chạy theo khoái lạc nhất thời thì chẳng khác nào sống theo bản năng. Buông thả dục vọng không chỉ hại thân thể mà còn có thể hủy hoại cả cuộc đời.

Trong xã hội ngày nay, khi ranh giới đạo đức có phần lỏng lẻo, nhiều người dễ sa vào hưởng thụ, thậm chí công khai những hành vi lệch chuẩn. Những hành vi quấy rối, sàm sỡ là biểu hiện rõ của sự suy đồi đạo đức và bị xã hội lên án mạnh mẽ. Dục vọng tự nó không sai, nhưng cần có giới hạn, nhất là khi đối diện với sắc đẹp. Không thể vì một gương mặt ưa nhìn mà để suy nghĩ và hành vi vượt khỏi kiểm soát.

Với người mình yêu hay đang theo đuổi, tình cảm và ham muốn không phải là điều đáng chê trách, nhưng nếu không biết tự chủ, không chỉ làm tổn hại bản thân mà còn có thể gây tổn thương cho người khác, dẫn đến những hậu quả khó cứu vãn. Vì thế, “sắc không thương thân” là lời nhắc về sự tỉnh táo trước cám dỗ.

Cuối cùng là “tài không thương thân thích

Nghe qua tưởng như lạnh lùng, nhưng lại chứa đựng sự thấu đáo về nhân tình thế thái. Tiền bạc từ lâu đã là vấn đề nhạy cảm trong xã hội. Người ta vẫn nói “có tiền khiến quỷ đẩy cối xay”, tuy mang tính ví von nhưng phản ánh sức mạnh lớn của của cải. Ai cũng lao động vất vả để kiếm tiền, nhưng cũng vì thế mà dễ vướng vào những rắc rối khi tiền bạc xen vào quan hệ thân tình.

Một tình huống thường gặp là người thân, bạn bè vay tiền. Nếu cho vay và họ trả đúng hạn, mối quan hệ có thể vẫn giữ được, nhưng khó tránh để lại chút ngại ngần. Nếu họ không trả, dù thân thiết đến đâu cũng dễ nảy sinh oán trách. 

Có những cuộc tranh luận từng chỉ ra rằng tiền bạc khiến quan hệ con người trở nên nhạt nhẽo, thậm chí làm mâu thuẫn thêm sâu sắc. Tiền không chỉ mang giá trị vật chất, mà còn tác động trực tiếp đến tình cảm.

Muốn tránh bi kịch từ chuyện này, cách tốt nhất là xử lý ngay từ đầu, không để về sau phải hối hận. Đó chính là lời cảnh tỉnh nằm trong câu “tài không thương thân thích”.

Tóm lại, ba lời răn: “rượu không thương người, sắc không thương thân, tài không thương thân thích” đều hướng con người đến sự cân bằng giữa dục vọng, lý trí và trách nhiệm. Nếu biết soi lại chính mình qua ba nguyên tắc ấy, ta sẽ sống chủ động hơn và bình tĩnh hơn trước thử thách. 

Biết dừng khi rượu không thương người, giữ mình khi sắc không thương thân, và tỉnh táo khi tài không thương thân thích, con người sẽ có khả năng đưa ra lựa chọn sáng suốt giữa muôn vàn cám dỗ.

Và chính trong những lời răn giản dị ấy, trí tuệ của người xưa vẫn lặng lẽ soi đường cho người nay.

 Tiểu Hoa biên dịch

Theo: aboluowang

 

Theo vandieuhay