Bác sĩ nhấn mạnh: Sau 52 tuổi, có 3 loại kiểm tra nếu không cần thiết thì không nên làm

Mục đích của kiểm tra sức khỏe là phát hiện kịp thời những vấn đề tiềm ẩn về sức khỏe, ngăn ngừa bệnh tật xảy ra, đặc biệt là sau khi vượt qua 52 tuổi, nhiều rủi ro về sức khỏe sẽ tăng lên, do đó kiểm tra sức khỏe càng trở nên quan trọng.

Tuy nhiên, trong những năm gần đây bắt đầu xuất hiện một tiếng nói lan truyền, đặc biệt là một quan điểm được các bác sĩ đưa ra: Sau 52 tuổi, có một số hạng mục kiểm tra thực sự không còn phù hợp để tiếp tục làm. Vậy rốt cuộc là những loại kiểm tra nào không nên làm sau khi đã trên 52 tuổi?

Trong những năm gần đây, kiểm tra CT toàn thân không còn là “điều mới mẻ” trong giới y học. Kỹ thuật này có thể sử dụng tia X để quét toàn bộ cơ thể, cung cấp một bức ảnh chi tiết giúp bác sĩ phát hiện một số bệnh ẩn.

Nhiều người cho rằng làm một lần kiểm tra CT toàn thân sẽ hiểu rõ toàn bộ tình trạng sức khỏe, phát hiện sớm các bệnh tiềm ẩn như ung thư, bệnh tim mạch…

Tuy nhiên, bác sĩ nhắc nhở, đặc biệt đối với nhóm người trên 52 tuổi, nên tránh việc thường xuyên tiến hành kiểm tra CT toàn thân, vì bức xạ từ nó có thể gây hại cho cơ thể.

Quét CT toàn thân sử dụng công nghệ tia X, qua việc chiếu bức xạ với tần suất cao để quét cơ thể con người, và bức xạ có thể gây tổn thương tế bào, lâu dần làm tăng khả năng xảy ra đột biến tế bào, thậm chí làm tăng nguy cơ ung thư.

Mặc dù giới y học liên tục cải tiến kỹ thuật CT, giảm bức xạ xuống thấp hơn, nhưng bất cứ lần làm CT nào vẫn có lượng bức xạ nhất định.

Đối với người cao tuổi khỏe mạnh, thỉnh thoảng làm một lần CT có thể chấp nhận được, nhưng nếu kiểm tra quá mức không chỉ làm tăng việc tiếp xúc bức xạ mà còn có thể gây ra nhiều nguy hiểm khác cho sức khỏe.

Quét CT toàn thân không chỉ có vấn đề về bức xạ, mà còn có nguy cơ chẩn đoán sai. Vì CT toàn thân tạo ra một lượng lớn dữ liệu hình ảnh, bác sĩ sẽ phải giải thích những hình ảnh này trong thời gian ngắn.

Tuy nhiên, nhiều khi CT phát hiện ra “bất thường” không có nghĩa đó là bệnh thật sự, mà đôi khi chỉ là một số thay đổi sinh lý hoặc dấu hiệu lão hóa bình thường.

Ví dụ, CT có thể phát hiện những đám nốt nhỏ trong phổi, dù phần lớn những đám nốt này là vô hại, nhưng vì không thể chắc chắn đó có phải là u ác tính hay không, bác sĩ có thể sẽ khuyên cần làm thêm các xét nghiệm khác hoặc sinh thiết.

Loại kiểm tra không cần thiết đó không chỉ làm tăng gánh nặng tài chính cho bệnh nhân, mà còn tạo ra lo lắng và áp lực tinh thần không đáng có.

Trong sinh hoạt thường ngày, người cao tuổi có thể hiểu rõ tình trạng sức khỏe của mình qua những phương pháp kiểm tra an toàn hơn và có mục tiêu, ví dụ như kiểm tra X-quang ngực định kỳ, đo điện tâm đồ…, những kiểm tra này có thể phát hiện bệnh hiệu quả hơn mà không mang nhiều rủi ro do bức xạ.

Nội soi đường tiêu hóa (gồm nội soi dạ dày và đại tràng) thường được dùng để sàng lọc các bệnh lý đường tiêu hóa, đặc biệt là ung thư dạ dày và ung thư đại tràng. Khi tuổi càng cao, nguy cơ các bệnh tiêu hóa càng tăng, vì thế nhóm người trên 50 tuổi thường được khuyên nội soi để phát hiện sớm bệnh.

Tuy nhiên, bác sĩ nhắc nhở, sau 52 tuổi, liệu có nhất thiết phải tiến hành nội soi hay không cần phải dựa vào tình trạng cơ thể và các triệu chứng cụ thể của từng người, chứ không nên làm một cách mù quáng.

Nội soi tiêu hóa là một phương pháp xâm lấn, dù quy trình đã khá chuẩn, nhưng quá trình đưa ống nội soi qua đường tiêu hóa vẫn tồn tại một số nguy cơ nhất định. Đối với người cao tuổi mắc bệnh tim mạch, tiểu đường và các bệnh mãn tính khác, quá trình nội soi có thể xuất hiện các biến chứng không mong muốn như rối loạn nhịp tim, hạ đường huyết…

Nội soi thực sự có thể phát hiện kịp thời một số bất thường ở đường tiêu hóa, nhưng với người cao tuổi không có bất kỳ triệu chứng đường tiêu hóa rõ rệt như ợ nóng, đau bụng, đi cầu ra máu…, việc nội soi chưa chắc đã cần thiết.

Với người không có triệu chứng, có thể dùng những phương pháp không xâm lấn như xét nghiệm máu trong phân hoặc xét nghiệm Helicobacter pylori để sàng lọc bệnh lý đường tiêu hóa. Những phương pháp này có thể phát hiện được vấn đề tiềm ẩn mà không mang rủi ro xâm lấn như nội soi.

Rất nhiều người nghĩ rằng chỉ cần làm xét nghiệm máu toàn diện thì có thể hiểu hết tình trạng sức khỏe, phát hiện sớm bệnh tật.

Bác sĩ chỉ ra rằng, đối với nhóm người trên 52 tuổi, nếu chỉ làm xét nghiệm máu toàn diện thì chưa chắc đạt được hiệu quả như mong muốn, thậm chí có thể là lãng phí.

Xét nghiệm máu tuy cung cấp một số thông tin cơ bản về đường huyết, mỡ máu, chức năng gan thận…, nhưng nó không phải là phương pháp toàn diện. Các bệnh mạn tính hay ung thư giai đoạn sớm thường không thể hiện rõ trên các chỉ số máu.

Do đó, chỉ dựa vào xét nghiệm máu không thể đánh giá hoàn chỉnh tình trạng sức khỏe của người cao tuổi, và thường sẽ phải kết hợp với các phương pháp kiểm tra khác để đánh giá toàn diện hơn.

Nếu như chỉ dựa vào xét nghiệm máu mà không đánh giá kèm các yếu tố khác, dễ khiến người bệnh lo lắng sai lệch và đưa đến các quyết định điều trị không cần thiết.

Vì vậy, đối với nhóm người trên 52 tuổi, xét nghiệm máu cần lựa chọn có chọn lọc, theo lời khuyên của bác sĩ và dựa vào tình trạng cá nhân, thay vì làm một cách tùy tiện và quá mức.

Kiểm tra sức khỏe một cách đúng mục tiêu và khoa học có thể giúp người cao tuổi phát hiện kịp thời các vấn đề sức khỏe, nhưng kiểm tra quá mức đôi khi có thể phản tác dụng, mang lại gánh nặng về sức khỏe và tinh thần. Vì vậy, cần phải tiếp cận việc kiểm tra một cách lý trí, tuân theo lời khuyên của bác sĩ, như vậy mới có thể bảo vệ sức khỏe một cách tốt nhất.

Khai Tâm biên dịch
Theo aboluowang

Xem thêm

Theo vandieuhay