MXH tràn lan thông tin vaccine Pfizer và Moderna gây ung thư: Chuyên gia chỉ ra 6 sự thật người dân cần biết lúc này!
Gần đây, các trang mạng đang rần rần lan truyền thông tin những người tiêm vaccine Pfizer và Moderna là “auto” bị ung thư, khiến nhiều người kinh hãi. Theo TS Nguyễn Hồng Vũ (Viện Nghiên cứu ung thư Quốc gia City of Hope, California, Mỹ), nhóm anti vaccine đang xem đây như một “khám phá động trời” và vớ lấy như bảo bối! Người dân thì thi nhau chia sẻ và nơm nớp lo sợ mà chưa kịp suy nghĩ chậm lại một chút.
“Đứng ở góc độ khoa học, bài nghiên cứu “𝑪𝑶𝑽𝑰𝑫 𝒗𝒂𝒄𝒄𝒊𝒏𝒂𝒕𝒊𝒐𝒏 𝒂𝒏𝒅 𝒑𝒐𝒔𝒕-𝒊𝒏𝒇𝒆𝒄𝒕𝒊𝒐𝒏 𝒄𝒂𝒏𝒄𝒆𝒓 𝒔𝒊𝒈𝒏𝒂𝒍𝒔: 𝑬𝒗𝒂𝒍𝒖𝒂𝒕𝒊𝒏𝒈 𝒑𝒂𝒕𝒕𝒆𝒓𝒏𝒔 𝒂𝒏𝒅 𝒑𝒐𝒕𝒆𝒏𝒕𝒊𝒂𝒍 𝒃𝒊𝒐𝒍𝒐𝒈𝒊𝒄𝒂𝒍 𝒎𝒆𝒄𝒉𝒂𝒏𝒊𝒔𝒎𝒔” vừa được đăng trên tạp chí chuyên ngành Oncotarget không phải là một “bằng chứng” tuyên bố rằng vaccine Covid-19 gây ung thư. Cách diễn giải này sai về mặt khoa học và đánh tráo bản chất của nghiên cứu.
1. Đây không phải nghiên cứu chứng minh vaccine gây ung thư
TS Nguyễn Hồng Vũ nhận định, bài báo là một scoping review, tức là tổng hợp các báo cáo ca bệnh rải rác và một số nghiên cứu hồi cứu để phát hiện tín hiệu giả thuyết (hypothesis-generating).
– Phần lớn dữ liệu là case reports/series nhỏ: Loại bằng chứng yếu nhất trong tháp chứng cứ y học.
– Không có thiết kế thử nghiệm, không có nhóm đối chứng chặt chẽ, không có ước tính nguy cơ tuyệt đối hay nguy cơ tương đối ở cấp dân số.
Nói cách khác, bài này không đủ điều kiện để kết luận quan hệ nhân-quả (causality). Chính tác giả cũng nhấn mạnh, các quan sát chỉ là những tín hiệu sớm (early signals) và không cho phép suy luận vaccine gây ung thư.
2. Sau tiêm khác do tiêm
Việc một chẩn đoán ung thư xảy ra sau tiêm vaccine chỉ cho thấy liên hệ về thời gian, không cho thấy nguyên nhân.
Trong bối cảnh hàng tỷ liều vaccine đã được tiêm, việc một số ca ung thư được phát hiện “sau tiêm” là điều chắc chắn sẽ xảy ra về mặt xác suất, ngay cả khi vaccine hoàn toàn không liên quan.
Đại dịch còn làm trì hoãn sàng lọc và điều trị, khiến nhiều ca ung thư bị phát hiện muộn hoặc tiến triển nhanh. Đây là yếu tố nhiễu lớn mà các báo cáo ca bệnh không kiểm soát được.
3. Lệch trong chọn mẫu và thiên lệch công bố
Bản chất các bài báo dạng “case reports” có thiên lệch công bố rất mạnh: Các hiện tượng “lạ” sau tiêm dễ được báo cáo, trong khi hàng triệu ca không có vấn đề gì thì không ai nói tới. Điều này phóng đại cảm giác rủi ro nếu đem ra suy diễn cho cộng đồng.
4. Dữ liệu dân số lớn không ủng hộ luận điệu “vaccine gây ung thư”
TS Nguyễn Hồng Vũ nhận định, trong chính bài tổng quan này, các nghiên cứu hồi cứu quy mô lớn (hàng triệu người) không đưa ra bằng chứng thuyết phục về việc tăng nguy cơ ung thư do vaccine.
Ngoài ra, hàng loạt nghiên cứu độc lập khác ở nhiều quốc gia cho thấy:
– Vaccine làm giảm mạnh số người nhập viện và tử vong do Covid-19 ở bệnh nhân ung thư, giúp duy trì điều trị ung thư, từ đó giảm gánh nặng bệnh tật.
– Một số dữ liệu còn gợi ý vaccine có thể cải thiện đáp ứng miễn dịch ở bệnh nhân dùng liệu pháp miễn dịch (đang tiếp tục được kiểm chứng).
5. Cơ chế sinh học trong bài là giả thuyết, không phải bằng chứng
“Bài Oncotarget có thảo luận các giả thuyết cơ chế (miễn dịch, cytokine, vi môi trường khối u). Đây là đề xuất khoa học để nghiên cứu tiếp, không phải bằng chứng đã chứng minh vaccine gây ung thư ở người”, TS Nguyễn Hồng Vũ khẳng định.
6. Tuyên truyền anti vaccine đang đánh tráo khái niệm khoa học
Cách dùng bài báo này để khẳng định “vaccine gây ung thư” là:
Đánh tráo giữa phát hiện tín hiệu và chứng minh nhân quả.
– Bỏ qua toàn bộ bối cảnh, hạn chế và lời cảnh báo của chính tác giả.
– Chọn lọc bằng chứng và thổi phồng rủi ro.
“Tóm lại, bài báo mới đăng trên Oncotarget không cung cấp bằng chứng cho tuyên bố “vaccine COVID-19 gây ung thư” như các báo mạng nói. Nó chỉ là một tổng quan thăm dò, dùng để đặt câu hỏi nghiên cứu và kêu gọi các nghiên cứu mạnh hơn. Việc trích dẫn bài này cho mục đích tuyên truyền anti vaccine là sai khoa học và gây hiểu lầm lớn cho cộng đồng”, chuyên gia khẳng định. Điều này giống như chúng ta không thể kết luận rằng nước là nguyên nhân gây ung thư chỉ vì những người bị ung thư đều đã từng uống nước.
“Bớt lo sợ vu vơ đi nha các bạn! Không có vaccine thì số người trên Trái Đất này còn không nhiều được như vậy đâu”, TS Nguyễn Hồng Vũ cho hay.
(Ảnh minh họa: Internet)