Bài toán nào để phục vụ y tế cho hàng chục triệu người tại siêu đô thị TP.HCM?

Để giải quyết bài toán chăm sóc sức khỏe cho hàng chục triệu người dân ở thời điểm hiện tại và xu hướng tiếp tục tăng cao trong tương lai, ngày 12/1, Sở Y tế TP.HCM cho biết, sở sẽ không chọn cách “chạy theo” nhu cầu bằng việc xây thêm bệnh viện hay tăng thêm giường bệnh. Thay vào đó sẽ là giải pháp tái cấu trúc toàn bộ hệ thống y tế theo tư duy hệ sinh thái trên cơ sở liên thông chặt chẽ, thay vì phát triển rời rạc, chồng chéo.

Nền tảng đầu tiên của hệ thống y tế siêu đô thị là tổ chức đa tầng điều trị. Không phải mọi vấn đề sức khỏe đều cần đến bệnh viện tuyến cuối, và y tế cơ sở cũng không chỉ làm nhiệm vụ tiếp nhận ban đầu. Khi từng tầng – từ chăm sóc ban đầu, điều trị cơ bản đến chuyên sâu – được vận hành đúng chức năng, người dân sẽ được tiếp cận dịch vụ phù hợp ngay từ đầu. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả điều trị mà còn giúp giảm áp lực cho các bệnh viện tuyến cuối, nơi cần tập trung nguồn lực cho những ca bệnh phức tạp nhất.

Trên nền đa tầng, tư duy đa cực giúp phân bổ lại năng lực khám chữa bệnh theo không gian đô thị. Thay vì dồn mọi nguồn lực về khu vực trung tâm cũ, thành phố từng bước hình thành các cực y tế mới tại những khu vực đang phát triển. Khi kỹ thuật được chuyển giao, nhân lực được đào tạo và chuẩn điều trị được nâng lên ngay tại chỗ, khoảng cách địa lý không còn là rào cản lớn trong tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao.

Xa hơn, đa trung tâm là tầm nhìn dài hạn của y tế TP.HCM. Thành phố không chỉ hướng đến chữa bệnh, mà còn đặt mục tiêu trở thành trung tâm đào tạo, nghiên cứu và phát triển y học của khu vực. Bên cạnh trung tâm y tế chuyên sâu Tân Kiên, các “hạt nhân” mới đang được chuẩn bị, gắn với các trường đại học, khu đô thị tri thức tại Thủ Đức, Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, tạo nên mạng lưới trung tâm y học có chiều sâu, đóng vai trò dẫn dắt chuyên môn cho toàn vùng.

Mô hình “một bệnh viện – hai cơ sở” đang được ngành y tế TP.HCM lựa chọn như một giải pháp tổ chức linh hoạt nhưng mang tính chiến lược. Theo PGS.TS.BS Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TPHCM, “cơ sở 2” không phải là bệnh viện độc lập, cũng không phải sự sao chép cơ học của cơ sở chính. Đây là điểm cung ứng dịch vụ y tế trực thuộc bệnh viện chủ quản, vận hành theo cùng chuẩn chuyên môn, quy trình kỹ thuật và hệ thống quản trị chất lượng. Bản chất của mô hình là mở rộng không gian phục vụ nhưng không phân mảnh chất lượng, bảo đảm người dân, dù ở trung tâm hay vùng ven, đều được tiếp cận dịch vụ y tế với cùng chuẩn mực an toàn và hiệu quả.

Năm 2025 đánh dấu sự xuất hiện của những mô hình cơ sở 2 mang ý nghĩa tái cấu trúc rõ nét, tiêu biểu là Bệnh viện Từ Dũ cơ sở 2 tại Cần Giờ. Tại địa bàn từng gắn với những hành trình dài vào nội thành cho mỗi ca thai kỳ nguy cơ cao, người dân nay có thể tiếp cận dịch vụ sản khoa chất lượng cao ngay tại chỗ. Tiếp đó, từ ngày 1/1/2026, Bệnh viện Đa khoa Sài Gòn chính thức sáp nhập vào Bệnh viện Nhân Dân Gia Định, hình thành thêm một cơ sở chuyên sâu ngay tại lõi trung tâm Thành phố, góp phần rút ngắn thời gian cấp cứu và chia sẻ áp lực cho các bệnh viện tuyến cuối.

Theo lãnh đạo Sở Y tế TPHCM, trong giai đoạn 2026–2030, “cơ sở 2” được xác định là cấu phần chiến lược của hệ thống y tế đa tầng – đa cực – đa trung tâm. Mỗi cơ sở phải được định vị rõ chức năng, gắn với không gian đô thị, đặc điểm dân cư và thế mạnh chuyên môn của từng bệnh viện. Ngành Y tế TP.HCM không đặt mục tiêu mở nhiều cơ sở 2, mà tập trung tổ chức đúng và vận hành hiệu quả, lấy chất lượng phục vụ người dân và hiệu quả sử dụng nguồn lực làm thước đo.