Oán hận là thứ hủy hoại sức khỏe âm thầm và khó nhận ra nhất

Trung y cho rằng, con người không chỉ là một thân thể hữu hình, mà là một hệ thống vận hành của khí huyết. Khí lưu thông thì thân khỏe, khí ứ trệ thì sinh bệnh. Mà thứ ảnh hưởng trực tiếp đến khí, lại chính là tình chí — những cảm xúc ta nuôi dưỡng mỗi ngày.

Oán hận không giống cơn giận thoáng qua. Giận có thể bùng lên rồi tan đi. Nhưng oán hận là giận bị nén lại, lặp đi lặp lại trong tâm trí. Nó không rời đi, mà tích tụ. Lâu dần, nó khiến khí rơi vào hai trạng thái uất kết — tức là bị dồn nén không thông, và nghịch loạn — tức là đi sai hướng.

Khí đã không thông, thì huyết cũng không thể hành. Từ đó, thân thể bắt đầu xuất hiện những rối loạn rất khó nhận ra nguyên nhân ban đầu.

Theo ngũ hành, Can (gan) thuộc hành Mộc, chủ sơ tiết — tức là giúp khí lưu thông, điều hòa toàn thân. Mà cảm xúc tương ứng của Can lại chính là giận. Oán hận, xét đến cùng, là giận dữ bị giữ lại quá lâu, không được giải tỏa.

Khi Can bị tổn thương, khí không còn được điều đạt. Người ta dễ cảm thấy đầu nặng, ngực tức, hơi thở không sâu, ăn uống kém ngon, đêm ngủ không yên, mộng mị nhiều. Nếu kéo dài, can hỏa bốc lên, sinh ra nóng trong, huyết áp cao, tính tình càng dễ cáu gắt. Lâu hơn nữa, Can uất sẽ ảnh hưởng đến Tỳ — khiến tiêu hóa rối loạn, và ảnh hưởng đến Phế — khiến hô hấp suy yếu.

Một cơ thể khỏe mạnh là khi âm dương cân bằng. Nhưng oán hận lại làm dương khí bốc lên — biểu hiện qua sự căng thẳng, nóng nảy, bức bối — trong khi âm lại bị hao tổn — tâm không yên, giấc ngủ không sâu, tinh thần không được nuôi dưỡng.

Vì sao nói oán hận “âm thầm và khó nhận ra nhất”?

Bởi nó không khiến người ta ngã bệnh ngay tức khắc. Người mang oán hận vẫn sinh hoạt bình thường, vẫn cười nói, vẫn làm việc như không có gì xảy ra. Nhưng bên trong, khí đã bắt đầu uất, huyết đã dần mất điều hòa. Nó không công kích một cơ quan riêng lẻ, mà lặng lẽ lan ra, ảnh hưởng đến toàn bộ tạng phủ.

Giống như nước đọng. Lúc đầu chỉ là sự yên ắng, không âm thanh, không biểu hiện rõ ràng. Nhưng để lâu ngày, nước sẽ sinh mùi, sinh độc, rồi âm thầm làm mục rữa mọi thứ xung quanh.

Oán hận cũng như vậy.

Điều đáng nói hơn là: nó không kéo dài vì người khác, mà vì chính ta vẫn giữ nó trong lòng. Người gây tổn thương có thể đã rời đi, nhưng cảm xúc oán hận thì ta lại âm thầm nuôi dưỡng, lặp đi lặp lại, ngày qua ngày.

Người xưa có câu: “Bách bệnh sinh ư khí.” Trăm bệnh đều từ khí mà ra. Mà trong các loại cảm xúc làm loạn khí, oán hận là thứ dai dẳng và khó nhận ra nhất. Vậy làm sao để hóa giải?

Không phải là cố quên. Càng ép mình quên, tâm lại càng giữ chặt hơn. Điều quan trọng không phải là xóa đi ký ức, mà là làm cho khí được thông, làm cho tâm được hòa.

Đôi khi chỉ cần một hơi thở sâu, một buổi đi bộ chậm rãi, cũng đã giúp khí bắt đầu vận hành trở lại.

Đôi khi, viết ra những điều chất chứa, hoặc nói ra với một người có thể lắng nghe, cũng là cách để giải uất.

Quan trọng hơn nữa, là học cách nhìn lại sự việc bằng một góc rộng hơn. Khi tâm bớt chấp, oán tự nhiên nhẹ đi.

Và sâu xa nhất, là nuôi dưỡng một tâm thiện. Khi trong lòng có sự bao dung, Can khí dần dần được điều đạt, thân tâm cũng theo đó mà ổn định lại.

Hiểu theo âm dương – ngũ hành, buông bỏ oán hận không phải là yếu đuối.

Đó là một cách dưỡng sinh sâu sắc.

Là biết giữ cho khí được thông, huyết được hành, tâm được yên.

Và cũng là biết tự trả lại cho mình một đời sống nhẹ nhàng hơn.

Khai Tâm biên tập

Xem thêm

Theo vandieuhay