Vì sao nói: Trăm bệnh đều từ ‘tức khí’ mà sinh ra, muốn trường thọ hãy tiết chế nóng giận?

Người xưa thường nói: “Trăm bệnh đều từ ‘tức khí’ mà sinh”, đó không chỉ là lời khuyên dưỡng sinh, mà còn là một sự thấu hiểu rất sâu về thân và tâm con người.

Trung y cho rằng, “khí” là nền tảng của sự sống. Khí vận hành thông suốt thì thân thể khỏe mạnh, tâm trí an hòa. Nhưng một khi con người thường xuyên nóng giận, uất ức, thì khí sẽ bị rối loạn: hoặc bốc lên, hoặc kết lại, hoặc nghịch hành. Lâu dần, từ những cảm xúc tưởng như vô hình ấy, lại sinh ra đủ loại bệnh tật hữu hình như tăng huyết áp, rối loạn lo âu, hay viêm loét dạ dày.

Nhưng cái hại của “tức khí” không dừng ở thân thể. Nó còn âm thầm bào mòn tâm tính và phúc khí của một người.

Có một vị phu nhân, thường vì những chuyện rất nhỏ nhặt mà sinh nóng giận. Trong nhà, một lời trái ý cũng đủ khiến bà bực bội; ngoài xã hội, một ánh nhìn không vừa lòng cũng làm bà khó chịu. Lâu ngày, thân mệt, tâm mỏi, bà quyết tìm đến một vị cao tăng để thỉnh giáo.

Nghe xong, vị cao tăng không giảng giải gì nhiều, chỉ lặng lẽ dẫn bà vào một gian thiền phòng, rồi khóa cửa lại và rời đi.

Ban đầu, vị phu nhân tức giận vô cùng, đập cửa, chửi mắng ầm ĩ. Nhưng bên ngoài hoàn toàn im lặng, không ai đáp lại. Mắng chán, bà chuyển sang cầu khẩn, rồi van xin, nhưng vẫn không có phản hồi. Cuối cùng, bà đành ngồi xuống, lặng im.

Một lúc sau, cao tăng đứng ngoài cửa hỏi:

“Bà còn tức giận không?”

Bà đáp, giọng đầy bực bội:

“Tôi chỉ tức giận chính mình, sao lại đến cái nơi quỷ quái này để chịu khổ như vậy!”

Cao tăng nghe xong, chỉ nói vọng vào:

“Người mà ngay cả chính mình cũng không chịu tha thứ, thì làm sao tâm có thể phẳng lặng như mặt nước được đây?”

Rồi ông lại rời đi.

Một lúc sau, ông quay lại hỏi tiếp:

“Bà còn tức giận không?”

Lần này, vị phu nhân thở dài:

“Hết rồi… tức giận để làm gì cơ chứ?”

Cao tăng đáp:

“Tức giận, vốn dĩ cũng chẳng giải quyết được điều gì.”

Nói xong, ông lại đi.

Đến lần thứ ba, khi ông trở lại, vị phu nhân nói:

“Tôi thật sự không còn tức giận nữa, bởi vì nghĩ kỹ thì… chẳng có gì đáng để tức giận cả.”

Cao tăng mỉm cười:

“Bà còn phân biệt ‘đáng’ hay ‘không đáng’, tức là trong tâm vẫn còn cái gốc của khí.”

Vị phu nhân nghe vậy, bỗng chững lại.

Một hồi lâu sau, khi thấy cao tăng đứng trước cửa ngắm trời chiều, bà hỏi:

“Đại sư, vậy ‘khí’ rốt cuộc là gì?”

Cao tăng không trả lời bằng lời. Ông rót một chén trà, rồi đổ nước vào lòng bàn tay, để nước chảy tràn xuống đất. Không một giọt nào giữ lại.

Ý tứ là, nếu trong tâm không giữ lại điều gì, thì làm gì có tích tụ? Không tích tụ, thì làm gì có ‘khí’? Không có ‘khí’, thì lấy đâu ra ‘tức’ khí?

Vị phu nhân nhìn thật lâu… rồi chợt hiểu ra. Bà cúi đầu cảm tạ, lặng lẽ rời đi.

Chúng ta thường nghĩ mình tức giận vì người khác, vì hoàn cảnh. Nhưng kỳ thực, cơn giận không nằm ở bên ngoài, mà nằm ở chính bên trong chúng ta.

Giữ lại trong lòng một câu nói khó nghe

Giữ lại trong lòng một chuyện không vừa ý

Giữ lại trong lòng một nỗi ấm ức chưa buông

Giữ càng nhiều, “khí” càng tích. Khí tích thì tâm loạn, thân cũng loạn theo.

Người biết tiết chế nóng giận, không phải là người không có cảm xúc, mà là người không để cảm xúc lưu lại quá lâu trong lòng.

Họ giận nhưng không giữ.

Họ buồn nhưng không chìm đắm trong nỗi buồn.

Họ gặp chuyện nhưng không giữ nó lại trong tâm.

Tâm giống như bàn tay kia: mở ra thì nhẹ, nắm lại thì nặng.

Vì vậy, nói “muốn trường thọ hãy tiết chế nóng giận”, không chỉ là giữ gìn sức khỏe, mà còn là tu dưỡng tâm tính.

Khi tâm không chất chứa, khí tự nhiên điều hòa.

Khi khí điều hòa, thân thể tự nhiên nhẹ nhàng.

Khi thân tâm đều nhẹ, cuộc đời cũng trở nên rộng mở hơn.

Sống ở đời, không ai tránh khỏi những điều trái ý. Nhưng điều quyết định không phải là chuyện xảy ra, mà là ta giữ nó lại bao lâu trong lòng.

Buông được một phần tức khí, là bớt đi một phần bệnh.

Buông được hết, lòng người… tự nhiên bình yên như mặt nước tĩnh lặng.

Khai Tâm biên tập

Xem thêm

Theo vandieuhay