Bác sĩ tiết lộ 6 chất độc trong nhà bếp có thể gây ung thư, phù phổi: Máy hút mùi thôi chưa đủ, hãy nhớ 4 mẹo phòng ngừa

Nhiều người, vì sợ nóng vào mùa hè và lạnh vào mùa đông, thường đóng kín cửa và cửa sổ nhà bếp khi nấu ăn. Tuy nhiên, thói quen tưởng chừng như không đáng kể này lại tạo cơ hội cho một “kẻ giết người thầm lặng”. Một nghiên cứu năm 2025 được công bố trên tạp chí quốc tế Journal of Hazardous Materials bởi một nhóm nghiên cứu từ Đại học Stanford ở Hoa Kỳ đã chỉ ra rằng, nếu nấu ăn bằng bếp ga không đủ thông gió, sẽ thải ra một lượng lớn benzen (một chất gây ung thư nhóm 1), làm tăng đáng kể nguy cơ ung thư cho cả gia đình.

Các nhà nghiên cứu đã mô phỏng nhiều loại căn hộ khác nhau, từ căn hộ rộng hơn 60m2 đến biệt thự rộng hơn 260m2, và kết quả khá nhất quán: nếu bạn sử dụng bếp ga với cửa sổ đóng kín trong 1 đến 2 giờ, các chất độc hại như benzen được tạo ra trong bếp sẽ âm thầm lan tỏa đến mọi ngóc ngách trong phòng khách và phòng ngủ của bạn như một “bóng ma”.

Điều đáng thất vọng hơn nữa là hiệu quả của máy hút mùi giảm đi đáng kể khi cửa và cửa sổ đóng kín. Nhà hiện đại thường được bịt kín tốt, và máy hút mùi tốc độ cao hoạt động như một “máy bơm không khí” mạnh mẽ, liên tục đẩy không khí trong nhà ra ngoài. Nếu cửa và cửa sổ đóng kín, một “vùng áp suất âm” sẽ được tạo ra bên trong nhà. Điều này không chỉ làm giảm lực hút của máy hút mùi, mà tệ hơn nữa, nó còn có thể “hút ngược” các chất gây ô nhiễm do quá trình đốt cháy khí gas tạo ra mà chưa được loại bỏ vào các phòng khác thông qua các khe hở ở cửa và đường ống.

Trẻ em, người già và các nhóm dễ bị tổn thương khác trong gia đình phải đối mặt với nguy cơ cao hơn. Zhou Yunzhi, Trưởng khoa Hô hấp và Chăm sóc đặc biệt tại Bệnh viện Đa khoa Cấp cứu (Đài Loan, Trung Quốc), cho biết trong một cuộc phỏng vấn với Health Times vào tháng 2/2026 rằng các nhóm có nguy cơ cao bao gồm những người thường xuyên nấu ăn tại nhà, người già mắc nhiều bệnh nền và khả năng phục hồi kém, và những người sống trong những ngôi nhà cũ, thiếu thông gió.

Các “chất gây ô nhiễm độc hại” trong nhà bếp

Các chất độc hại trong nhà bếp không chỉ giới hạn ở khói nấu ăn và benzen. Liu Jianfeng, phó trưởng khoa Cấp cứu Bệnh viện Chữ thập đỏ Quảng Châu, giải thích trong một cuộc phỏng vấn với Health Times vào tháng 2 năm 2026 rằng quá trình đốt cháy bằng bếp ga và nấu ăn ở nhiệt độ cao tạo ra một “phổ chất độc hại” phức tạp:

1. Formaldehyde

Đây không chỉ là ô nhiễm từ việc cải tạo mà còn là sản phẩm phụ của quá trình đốt cháy. Là chất gây ung thư nhóm 1, nó có thể gây ra ung thư vòm họng và bệnh bạch cầu, đồng thời liên tục gây kích ứng đường hô hấp, gây khó chịu.

2. Hydrocarbon thơm đa vòng

Các chất này chủ yếu được tìm thấy trong khói sinh ra từ quá trình nấu nướng ở nhiệt độ cao. Chúng được phân loại là chất gây ung thư nhóm 1 và nhóm 2, có khả năng gây tổn thương DNA và làm tăng đáng kể nguy cơ ung thư phổi.

3. PM2.5 và PM10

Những hạt bụi mịn này không chỉ bắt nguồn từ khói nấu ăn mà còn từ quá trình đốt cháy khí tự nhiên. Chúng có thể xâm nhập sâu vào phổi, gây ra các bệnh tim phổi và cũng được xếp vào nhóm chất gây ung thư loại 1.

Ngoài các chất gây ung thư, Tiến sĩ Zhou Yunzhi cảnh báo rằng còn có những “đồng phạm” khác ẩn náu trong không khí nhà bếp, và chúng cũng cần được cảnh giác:

4. Nitơ đioxit

Chất này được tạo ra trong quá trình đốt cháy ở nhiệt độ cao. Mặc dù Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế chưa phân loại rõ ràng chất này, nhưng nó có thể gây ra bệnh hen suyễn và bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD), đồng thời cũng có thể làm tăng nguy cơ ung thư phổi.

5. Khí cacbonic

Các sản phẩm phụ của quá trình đốt cháy nhiên liệu không hoàn toàn có thể âm thầm dẫn đến tình trạng thiếu oxy mô, và trong trường hợp nghiêm trọng, có thể gây ra các biến cố tim mạch.

6. Acrolein

Các sản phẩm phụ của quá trình phân hủy dầu ở nhiệt độ cao có thể gây kích ứng nghiêm trọng niêm mạc mắt và mũi; hít phải lượng quá mức thậm chí có thể dẫn đến phù phổi.

4 phương pháp này để giảm thiểu nguy cơ ung thư trong nhà bếp

– Tối ưu hóa việc sử dụng khí đốt: Nếu bạn lo ngại về ô nhiễm khí thải, bạn có thể ưu tiên sử dụng bếp từ hoặc bếp gốm thay vì bếp ga. Những thiết bị này không tạo ra sản phẩm phụ của quá trình đốt cháy, mặc dù vẫn sẽ có khói dầu. Nếu bạn thích mùi thơm khói từ món xào, bạn có thể sử dụng bếp từ để nấu lâu như hầm và ninh súp; và bật bếp ga để nấu nhanh như xào và chiên xào.

– Cải thiện hệ thống thông gió nhà bếp: Thông gió là yếu tố then chốt để ngăn ngừa sự lan rộng của các chất gây ô nhiễm. Khi sử dụng bếp ga, cần bật đồng thời máy hút mùi và cửa sổ (hoặc cửa ra vào) để tạo luồng không khí đối lưu. Cửa sổ không cần phải mở hoàn toàn; chỉ cần để lại khoảng hở 5-10 cm là đủ để duy trì sự cân bằng áp suất không khí và giảm đáng kể nồng độ chất gây ô nhiễm. Cửa sổ nên được đặt chéo đối diện với máy hút mùi để thúc đẩy luồng không khí.

– Tắt máy hút mùi muộn: Hãy bật máy hút mùi trước 15 giây và tắt sau 3-5 phút khi nấu xong. Điều này là vì máy hút mùi không thể ngay lập tức đạt trạng thái hoạt động hiệu quả nhất khi khởi động. Việc bật trước đảm bảo máy hút mùi có “khoảng thời gian đệm”, cho phép khói được hút nhanh chóng ngay khi chúng bốc lên. Sau khi nấu xong, nồng độ khói trong nhà sẽ không giảm xuống ngay lập tức; máy hút mùi cần hoạt động thêm 3-5 phút nữa để loại bỏ hết khói còn lại. Ngoài ra, máy hút mùi cần được vệ sinh thường xuyên để tránh ảnh hưởng đến hiệu quả hút khói.

– Tiến hành sàng lọc định kỳ: Những người thường xuyên nấu ăn trong thời gian dài, đặc biệt là những người có tiền sử gia đình mắc ung thư phổi, nên đi chụp CT liều thấp định kỳ. Ngoài ra, cần chú ý đến sức khỏe của các nhóm dễ bị tổn thương như người già và trẻ em; nếu xuất hiện các triệu chứng như ho dai dẳng, tức ngực hoặc chóng mặt, cần được chăm sóc y tế kịp thời.