Tục ngữ: “Bạch Hổ xuyên đường, gia bại nhân vong” – Bạch Hổ rốt cuộc ám chỉ điều gì? Kinh nghiệm của tổ tiên

“Nhà lấy hình thế làm thân thể, lấy suối nước làm huyết mạch, lấy đất đai làm da thịt, lấy cỏ cây làm lông tóc, lấy nhà cửa làm quần áo, lấy cửa chính làm mũ đai. Nếu đạt được như vậy thì mọi việc đều trang nghiêm, hài hòa, chính là đại cát.”  Tử Hạ Trạch Kinh

Lịch sử Trung Hoa kéo dài hơn năm nghìn năm đã nuôi dưỡng vô số phong tục và truyền thống văn hóa. Trong dòng chảy lâu dài ấy, rất nhiều tục ngữ dân gian ra đời, đặc biệt là những câu nói liên quan đến phong thủy. 

Hơn hai nghìn năm trước, do điều kiện sống và nhận thức còn hạn chế, tư tưởng mê tín phong kiến trở thành đặc trưng của thời đại. Trong văn hóa cổ, huyền học thường bị xem là một phần của mê tín. 

Thế nhưng, dù xưa hay nay, huyền học vẫn giữ một vị trí nhất định trong đời sống tinh thần của con người. Ngay cả trong xã hội hiện đại với khoa học kỹ thuật phát triển mạnh mẽ, vẫn có không ít người tin vào phong thủy và huyền học, mà gốc rễ của niềm tin ấy thực chất là tâm lý kính sợ và tôn trọng những quy luật vô hình.

Huyền học bao gồm bói toán, phong thủy và nhiều hình thức khác. Trong thời cổ đại, một thuật sĩ nổi tiếng gắn liền với lĩnh vực này chính là Viên Thiên Cương – tác giả của Đẩy Lưng Đồ. Ông vừa là nhà thiên văn, chiêm tinh gia, nhà dự đoán, bậc thầy phong thủy, vừa là đạo sĩ và tướng sĩ vào cuối Tùy đầu Đường. Nhờ khả năng quan sát tinh tượng và suy tính kỳ diệu, ông đã để lại những dự ngôn nổi tiếng. Nói đến phong thủy, ngày nay không ít doanh nhân lớn vẫn đặc biệt coi trọng việc chọn vị trí và phương hướng, tin rằng nơi chốn phù hợp có thể mang lại tài lộc, sức khỏe và vận may.

Thời phong kiến, phong thủy được tin tưởng sâu sắc; còn trong xã hội hiện đại, nhiều người lại xem đó chỉ là chiêu trò của giang hồ thuật sĩ, thiếu căn cứ khoa học. Tuy vậy, huyền học có thể lưu truyền đến hôm nay cũng bởi trong đó có những yếu tố mang tính kinh nghiệm thực tiễn. 

Một ví dụ tiêu biểu là câu tục ngữ: “Bạch Hổ xuyên đường, gia bại nhân vong”. Nghe qua, câu nói này dường như rất nặng nề và đáng sợ, nhưng thực chất nó liên quan đến cách bố trí kiến trúc nhà ở, chứ không chỉ thuần túy là mê tín. Nhiều người không hiểu “Bạch Hổ” trong câu ấy rốt cuộc ám chỉ điều gì.

Trong phong thủy, “Bạch Hổ” không phải là con hổ thật, mà là một phương vị. Người xưa dùng bốn biểu tượng Thanh Long, Bạch Hổ, Chu Tước và Huyền Vũ để chỉ bốn hướng chính và luận cát – hung. Bên trái cửa chính là Thanh Long, bên phải là Bạch Hổ, phía trước là Chu Tước, phía sau là Huyền Vũ. Bạch Hổ tượng trưng cho phương Tây, gắn với ý nghĩa sát khí và tai họa, nên thường được dùng làm căn cứ để đánh giá sự tốt xấu của phương hướng.

“Bạch Hổ xuyên đường” thực chất ám chỉ trong thiết kế nhà cửa, hành lang bên phải chạy thẳng xuyên suốt toàn bộ ngôi nhà. Kiểu bố trí này không chỉ làm giảm tính thẩm mỹ, mà còn phá vỡ sự cân bằng tổng thể của công trình. Bề ngoài có thể không thấy vấn đề gì, nhưng xét theo phong thủy, cấu trúc ấy khiến không gian mất đi sự hài hòa, lâu dần có thể gây ra những điều không thuận lợi cho gia đình.

Ngày nay, nhiều người cho rằng câu “Bạch Hổ xuyên đường, gia bại nhân vong” chỉ là lời mê tín. Tuy nhiên, nếu nhìn từ góc độ kiến trúc và phong thủy, cách nói này không hoàn toàn vô căn cứ. Các thầy phong thủy cho rằng, thiết kế nhà ở thiếu hợp lý không chỉ ảnh hưởng đến vận khí của người sống trong đó, mà còn có thể tác động đến tương lai của cả gia tộc.

Sự khác biệt giữa phong thủy cổ đại và kiến trúc hiện đại

Khác với người hiện đại chủ yếu quan tâm đến diện tích và nội thất, người xưa đặc biệt chú trọng phong thủy. Bố cục nhà ở cổ đại đề cao sự đối xứng và cân bằng, nhất là trong mô hình tứ hợp viện, nơi phong thủy được xem là yếu tố then chốt. Ngược lại, kiến trúc hiện đại thiên về công năng và hiệu quả sử dụng không gian, ít khi xét đến phương diện phong thủy.

Người xưa quan niệm “đông con nhiều phúc”, con cháu đông đúc thì gia tộc mới hưng thịnh. Nhưng nếu bố trí nhà cửa không hợp lý, khi chia tách gia đình, mâu thuẫn giữa anh em rất dễ phát sinh. Một kết cấu thiếu cân đối có thể dẫn đến bất đồng và tranh chấp. 

Trái lại, nếu phong thủy được sắp đặt hài hòa, không gian phân bổ hợp lý, thì có thể hạn chế xung đột, giúp các thành viên chung sống thuận hòa, từ đó gia đình và dòng họ cùng phát triển.

Những câu tục ngữ dân gian như vậy thường ẩn chứa kinh nghiệm và trí tuệ của người xưa. Dưới con mắt khoa học ngày nay, nhiều quan niệm phong thủy có thể không có chứng cứ trực tiếp, nhưng xét về mặt lịch sử, chúng từng đóng vai trò như kim chỉ nam cho đời sống cổ nhân. Vì thế, chúng ta không cần tin một cách mù quáng, nhưng cũng nên giữ một thái độ kính trọng và dè dặt trước những giá trị truyền thống đã được đúc kết qua hàng nghìn năm.

Tiểu Hoa biên dịch

Theo: aboluowang

 

Xem thêm

Theo vandieuhay