2 bệnh nhi ‘thập tử nhất sinh’ vì viêm cơ tim tối cấp
Đột ngột… nguy kịch
Chỉ trong thời gian ngắn, các bệnh viện nhi tại TP.HCM tiếp nhận liên tiếp hai trường hợp viêm cơ tim tối cấp ở trẻ 7 tuổi với diễn tiến nặng, ngưng tim và sốc tim đe dọa tính mạng.
Thông tin từ Bệnh viện Nhi Đồng 1 TP.HCM ngày 9/2 cho biết, tại đây vừa phối hợp đa chuyên khoa cứu sống bé trai 7 tuổi, ngụ tỉnh Đồng Nai. Bệnh nhi được chuyển đến trong tình trạng ngưng tim, rối loạn nhịp nặng do viêm cơ tim tối cấp.
Theo bệnh sử được người nhà cung cấp cho bác sĩ, trước đó, khi đang đi cùng mẹ, bé đột ngột ngất xỉu và được đưa vào Bệnh viện Nhi Đồng Đồng Nai. Tại đây, bệnh nhi nhanh chóng rơi vào trụy tim mạch và ngưng tim.
Các bác sĩ Bệnh viện Nhi Đồng 1 nỗ lực hồi sức cấp cứu giúp bệnh nhi qua nguy kịch
Sau hơn 20 phút được các bác sĩ nỗ lực cấp cứu, sốc điện và dùng thuốc chống loạn nhịp, tim bé đập lại nhưng vẫn trong tình trạng sốc tim, rối loạn nhịp thất. Bệnh nhi được chuyển khẩn lên Bệnh viện Nhi Đồng 1.
Ngay khi tiếp nhận, báo động đỏ được kích hoạt, bệnh nhi được thở máy, dùng thuốc vận mạch, đặt máy tạo nhịp tạm thời và chuyển thẳng vào khoa Hồi sức tích cực.
Tình trạng tiếp tục xấu với rối loạn nhịp nặng, phù phổi cấp. Các bác sĩ quyết định triển khai ECMO – kỹ thuật tim phổi nhân tạo – để duy trì tuần hoàn, đồng thời tiến hành hạ thân nhiệt và lọc máu bảo vệ não, các cơ quan. Sau khoảng 30 phút chạy ECMO, huyết động dần ổn định. Sau 10 ngày điều trị tích cực, trẻ được cai ECMO, cai máy thở và hồi phục tốt.
Gần như cùng thời điểm, Bệnh viện Nhi Đồng Thành phố tiếp nhận bé gái 7 tuổi, ngụ tỉnh An Giang, nhập viện vì ngất và co giật khi đang đi học. Trên đường chuyển viện, bé tiếp tục co giật, mệt lả, buồn nôn, đau đầu, đau ngực, tay chân lạnh, huyết áp khó đo.
BS Nguyễn Minh Tiến, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi Đồng Thành phố cho biết, khi vào viện, trẻ lơ mơ, môi tái, huyết áp tụt, nhịp tim nhanh thất 180–220 lần/phút. Siêu âm tim cho thấy phân suất tống máu giảm sâu, men tim tăng rất cao, toan chuyển hóa nặng. Trẻ được chẩn đoán viêm cơ tim tối cấp, sốc tim và lập tức đặt ECMO.
Sau gần hai tuần điều trị, trái tim trẻ phục hồi dần, chức năng tim cải thiện rõ. Trẻ được cai ECMO, cai máy thở, tỉnh táo và phục hồi chức năng các cơ quan.
Bệnh diễn tiến nhanh, dễ bỏ sót
Theo các bác sĩ nhi khoa, viêm cơ tim tối cấp là bệnh lý nguy hiểm nhưng lại rất dễ bị bỏ sót do triệu chứng khởi phát không điển hình. Nguyên nhân thường gặp nhất là do virus, trong đó phổ biến là nhóm Coxsackie B. Tại Việt Nam, bệnh có xu hướng gia tăng vào mùa đông – xuân, thời điểm thời tiết se lạnh, trẻ dễ nhiễm siêu vi đường hô hấp.
Ở giai đoạn đầu, viêm cơ tim thường biểu hiện rất mờ nhạt. Trẻ có thể chỉ sốt nhẹ, mệt mỏi, đau đầu, ho, sổ mũi hoặc xuất hiện các triệu chứng tiêu hóa như buồn nôn, ói, đau bụng… Những dấu hiệu này khiến nhiều gia đình nhầm lẫn với cảm cúm thông thường hoặc rối loạn tiêu hóa, dẫn đến tâm lý chủ quan, chậm đưa trẻ đi khám.
ECMO được xem là phương pháp cứu cánh duy nhất hiện nay có thể giữ lại sinh mạng cho bệnh nhân viêm cơ tim tối cấp
BS Nguyễn Minh Tiến cho biết, không ít trường hợp trẻ được đưa đến bệnh viện khi bệnh đã chuyển sang giai đoạn nặng. “Khi viêm cơ tim diễn tiến nặng, trẻ có thể đột ngột mệt lả, tay chân lạnh, da xanh tái, đau ngực, khó thở, rối loạn nhịp tim. Đặc biệt nguy hiểm là những trường hợp trẻ ngất xỉu hoặc co giật, rất dễ bị nhầm với bệnh lý thần kinh trong khi nguyên nhân thực sự là tim không còn đủ khả năng bơm máu” – BS Tiến cảnh báo.
Ở thể tối cấp, viêm cơ tim có thể khiến trẻ rơi vào sốc tim và ngưng tim chỉ trong thời gian rất ngắn. Nhịp tim rối loạn trầm trọng, huyết áp tụt sâu, các cơ quan như não, thận, gan nhanh chóng bị tổn thương do thiếu oxy. Nếu không được cấp cứu và hồi sức kịp thời tại các cơ sở y tế có chuyên khoa nhi và hồi sức tim mạch, nguy cơ tử vong là rất cao.
PGS.TS Phạm Văn Quang, Trưởng khoa Hồi sức Tích cực Chống độc, Bệnh viện Nhi Đồng 1 cho biết, viêm cơ tim tối cấp có tỷ lệ tử vong lên tới 30–40%. Trước khi kỹ thuật ECMO (tim phổi nhân tạo) được triển khai, bệnh nhi bị viêm cơ tim tối cấp gần như không có cơ hội sống.
“ECMO giúp hỗ trợ tim và phổi tạm thời, tạo điều kiện cho cơ tim nghỉ ngơi và hồi phục. Tuy nhiên, kỹ thuật này chỉ phát huy hiệu quả khi bệnh nhân được chẩn đoán sớm và chuyển đến bệnh viện kịp thời” – PGS.TS Quang nhấn mạnh.
Từ 2 trường hợp trên, các bác sĩ khuyến cáo phụ huynh cần đặc biệt cảnh giác trong giai đoạn trẻ có biểu hiện nhiễm siêu vi. Khi trẻ mệt bất thường, sắc mặt xanh tái, tay chân lạnh, đau ngực, ngất xỉu hoặc co giật, gia đình không nên chần chừ theo dõi tại nhà mà cần đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa nhi. Trong viêm cơ tim tối cấp, sự chậm trễ dù chỉ tính bằng giờ có thể là ranh giới giữa sự sống và cái chết.