Những người quá tiết kiệm rồi sau này ra sao?

Trên mạng có một câu hỏi hot:

“Những người quá tiết kiệm rồi sau này ra sao?”

Một câu trả lời được nhiều người đồng tình:

“ Họ dành cả đời để chịu thiệt thòi, đổi lấy một khoản tiết kiệm nhỏ và một cơ thể chưa từng chăm sóc đúng mức.”

Trong cuộc sống hiện đại, nơi mà đồng tiền dường như định đoạt mọi giá trị, ta thường bắt gặp những câu chuyện về những con người dành trọn đời mình cho việc tiết kiệm. Họ co cụm lại trong những thói quen khắc nghiệt, từ chối những niềm vui nhỏ bé hàng ngày, đổi lấy một khoản tích lũy mong manh và một cơ thể mệt mỏi, chưa từng được chăm sóc đúng mực.

“Dành cả đời để chịu thiệt thòi, đổi lấy một khoản tiết kiệm nhỏ và một cơ thể chưa từng được chăm sóc đúng mức”, không chỉ là một lời chỉ trích nhẹ nhàng, nó còn là một lời cảnh tỉnh về bản chất của sự tồn tại. Nó khiến ta phải dừng lại để tự hỏi: Tiết kiệm có thực sự là đức tính, hay đôi khi nó biến thành một cơn nghiện kiểm soát, che giấu nỗi sợ hãi về tương lai bất định?

Tiết kiệm, ở mức độ lành mạnh là một nghệ thuật trì hoãn khoái lạc, một công cụ giúp ta xây dựng nền tảng vững chắc cho những ngày mai. Khi tiết kiệm trở thành mục tiêu tối thượng, nó lặng lẽ biến thành gông cùm. Ta thấy những người như vậy: họ cắt giảm từng bữa ăn dinh dưỡng, bỏ qua những buổi khám sức khỏe định kỳ, từ chối những chuyến du lịch để nuôi dưỡng tâm hồn và thậm chí hy sinh mối quan hệ để tránh “tiêu xài không cần thiết”.

Kết quả là gì? Một cơ thể suy kiệt bởi thiếu hụt dinh dưỡng, những căn bệnh mãn tính ập đến muộn màng và một tâm trí nghèo nàn ký ức đẹp đẽ. Họ tiết kiệm để “an toàn”, nhưng lại đánh mất chính sự an toàn ấy: sức khỏe, niềm vui và những kết nối con người, những thứ không thể mua lại bằng tiền.

Ở Việt Nam, nơi áp lực kinh tế đè nặng lên vai thế hệ trẻ, hai mô hình sống đối lập hiện ra rõ nét. Một bên là những người theo đuổi tiết kiệm cực đoan: họ gom góp từng đồng, chỉ chi tiêu cho những thứ “cần thiết” đến mức khắc khổ, đẩy sức khỏe và trải nghiệm xuống hàng thứ yếu. Đến tuổi già, họ có thể sở hữu một khoản tiền lớn: một, hai tỷ đồng trong ngân hàng, nhưng kèm theo đó là sự cô đơn, bệnh tật và nỗi tiếc nuối vì chưa từng thực sự sống.

Bên kia là những người chọn cân bằng: họ tiết kiệm có ý thức, phân bổ nguồn lực cho hiện tại: ăn uống lành mạnh, du lịch để tái tạo năng lượng, đầu tư vào mối quan hệ đồng thời xây dựng tương lai. Kết quả thường là một cuộc đời hài hòa hơn: tự do tài chính ở mức khá, sức khỏe bền vững và những câu chuyện đáng kể lại cho con cháu.

Nhưng để đạt được sự cân bằng ấy, ta cần nhìn sâu hơn vào mối quan hệ giữa tiền bạc và hạnh phúc. Các nghiên cứu toàn cầu, từ Kahneman đến Killingsworth đã chỉ ra rằng tiền có thể mua được hạnh phúc, ít nhất là ở mức giảm stress hàng ngày và tạo ra sự hài lòng tổng thể nhưng không phải vô hạn. Ở mức thu nhập khoảng 75.000 USD/năm (khoảng 1,8 tỷ đồng), hạnh phúc cảm xúc bắt đầu ổn định, sau đó nó tiếp tục tăng nhưng chậm dần và phụ thuộc vào cách sử dụng.

Ở Việt Nam, với chi phí sinh hoạt tại các thành phố lớn như TP.HCM hay Hà Nội, mức “thoải mái cơ bản” cho một gia đình nhỏ có thể là 40-70 triệu đồng/tháng: đủ để không lo hóa đơn, ăn uống tốt, và tiết kiệm một phần. Mức “tự do lựa chọn” cao hơn, 120-250 triệu/tháng, cho phép du lịch quốc tế và đầu tư dài hạn. Còn mức “đỉnh cao” 500 triệu trở lên mang lại sự xa xỉ, nhưng không nhất thiết là hạnh phúc bền vững nếu thiếu đi những yếu tố khác.

Vậy công thức cho sự cân bằng nằm ở đâu? Không phải ở con số tuyệt đối, mà ở tỷ lệ phân bổ:

50-60% cho nhu cầu thiết yếu và trải nghiệm chất lượng: những bữa ăn bổ dưỡng, những buổi nghỉ ngơi tái tạo, những khóa học nuôi dưỡng trí tuệ.

20-30% cho tiết kiệm và đầu tư, tạo lớp đệm cho tương lai.

10-20% cho việc “cho đi”, giúp đỡ người thân, từ thiện.

Vì nghiên cứu cho thấy, chi tiêu cho người khác mang lại niềm vui sâu sắc hơn mua sắm cho bản thân. Quan trọng nhất, hãy dừng lại định kỳ để tự vấn: nếu ngày mai ta bị bệnh nặng, liệu ta có hối hận vì đã không dám chi cho sức khỏe sớm hơn? Nếu ở tuổi 70 ta có năm tỷ đồng nhưng không còn sức để đi du lịch, không còn người thân để chia sẻ, thì số tiền ấy có ý nghĩa gì? Và ta đang tiết kiệm để bảo vệ khỏi nỗi sợ nào: sự nghèo khó, hay chính nỗi cô đơn của một cuộc đời chưa từng trọn vẹn?

Cuộc đời không phải là một đường thẳng từ hiện tại đến tương lai, mà là một chuỗi những khoảnh khắc nối tiếp. Mỗi lần ta chọn chịu thiệt thòi hôm nay để “tốt hơn ngày mai”, ta đang đánh cược rằng ngày mai sẽ đến trong hình hài đủ đầy. Thực tế phũ phàng: nhiều người đã thua cuộc cược ấy. Vậy nên sự cân bằng thực sự không nằm ở việc “tiết kiệm ít đi” hay “chi tiêu hết sạch” mà ở việc nhận ra rằng tiền bạc chỉ là phương tiện, không phải mục đích.

Đừng để việc tích lũy trở thành lý do duy nhất để từ chối một cuộc sống xứng đáng. Hãy chọn mức đủ cho riêng mình, đủ để bảo vệ tương lai nhưng cũng đủ để ôm trọn hiện tại. hạnh phúc không phải là đích đến mà là hành trình ta đi qua với trái tim rộng mở và cơ thể khỏe mạnh. Bạn đang ở đâu trên hành trình ấy?

Mỹ Mỹ biên tập

Xem thêm

Theo vandieuhay