Đại phẫu ‘2 trong 1’ cứu bệnh nhi mắc bệnh lý kép hiếm gặp

Ca bệnh “khó chồng khó” đe dọa tính mạng bệnh nhi

Ngày 18/1, thông tin từ Bệnh viện Nhi Đồng 2 TPHCM cho biết, trường hợp trên là bé T.M.A. (5 tuổi). Theo bệnh sử, ngay sau khi sinh bệnh nhi đã được chẩn đoán bị hẹp khí quản bẩm sinh và tứ chứng Fallot rất nặng. Trong những năm đầu đời, bé liên tục nhập viện vì viêm phổi tái diễn, khò khè kéo dài, tình trạng hô hấp luôn trong trạng thái mong manh. Nguyên nhân không chỉ đến từ dị tật tim bẩm sinh phức tạp (tứ chứng Fallot) mà còn do hẹp khí quản bẩm sinh diễn tiến nặng.

Theo BS Nguyễn Trần Việt Tánh, khoa Hồi sức Phẫu thuật Tim mạch Lồng ngực của bệnh viện, đây là trường hợp rất hiếm gặp, được giới chuyên môn đánh giá là “khó chồng khó”. Trong nhiều năm, bệnh nhi chủ yếu được theo dõi và điều trị bảo tồn tại các cơ sở y tế vì chưa có giải pháp can thiệp toàn diện, do nguy cơ khi phẫu thuật quá lớn có thể khiến trẻ tử vong.

Đầu năm 2025, khi tình trạng tím tái tiến triển nặng, các bác sĩ buộc phải đặt stent đường thoát thất bên phải của tim nhằm tạm thời ổn định huyết động cho trẻ. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp “cầm cự”, không thể giải quyết triệt để vấn đề. Nếu không được phẫu thuật dứt điểm, bệnh nhi vẫn đối mặt với nguy cơ suy hô hấp và suy tim bất cứ lúc nào.

Cuộc đại phẫu “2 trong 1”

Sau nhiều lần hội chẩn đa chuyên khoa, Bệnh viện Nhi Đồng 2 quyết định thực hiện một ca đại phẫu đặc biệt: vừa tạo hình khí quản, vừa sửa chữa hoàn toàn tứ chứng Fallot trong cùng một lần mổ. Theo bác sĩ Tánh, nếu chỉ xử lý tim mà không giải quyết hẹp khí quản, nguy cơ suy hô hấp và tử vong sau mổ là rất cao.

Thách thức của ca mổ không dừng lại ở đó. Ê kíp phải phẫu tích sâu vào trung thất để xử lý các tuần hoàn bàng hệ chủ của phổi. Thực tế giải phẫu trong cuộc mổ ê kíp phải đối mặt với nhiều khó khăn, không thuận lợi như dự kiến ban đầu, phẫu thuật viên phải linh hoạt thay đổi chiến lược, cột các nhánh bàng hệ nhằm đảm bảo an toàn cho bệnh nhi.

BS Tánh cho biết, một tình huống nguy hiểm khác xảy ra khi stent đường thoát thất phải đã đặt trước đó bị dính chặt vào vòng van động mạch chủ do cấu trúc giải phẫu bất thường. Trong quá trình lấy stent, vòng van bị tổn thương và phải được xử trí ngay tại bàn mổ. Chỉ một sai sót nhỏ trong giai đoạn này cũng có thể gây biến chứng đe dọa tính mạng trẻ.

Về mặt kỹ thuật, các chuyên gia đánh giá ca mổ đặc biệt khó ở khâu tạo hình và mở rộng hai nhánh động mạch phổi vốn rất nhỏ và không cân xứng. Nhánh động mạch phổi trái chỉ khoảng 3mm, chưa bằng một phần ba nhánh phải, trong khi đường thoát thất phải cũng rất hẹp, gần giống bệnh lý teo phổi kèm thông liên thất. Mục tiêu của phẫu thuật là mở rộng hai nhánh động mạch phổi đạt kích thước khoảng 10mm, đảm bảo tưới máu phổi cân đối lâu dài, đây là một thao tác đòi hỏi sự chính xác đến từng milimét.

Sau mổ, bệnh nhi gặp biến chứng xuất huyết phổi kéo dài, gây nhiều khó khăn trong hồi sức và cai máy thở. Trước tình huống phức tạp này, Bệnh viện Nhi Đồng 2 đã huy động đánh giá toàn diện bằng nhiều phương tiện hiện đại như chụp CT sau mổ, nội soi hô hấp, chụp mạch số hóa xóa nền và hội chẩn toàn viện đa chuyên khoa. Nhờ sự phối hợp chặt chẽ và kiên trì, tình trạng xuất huyết phổi đã được kiểm soát hoàn toàn.

Hơn 1 tuần sau phẫu thuật, bệnh nhi đã cai được máy thở, tự thở ổn định và tiếp tục được theo dõi hậu phẫu. Thành công của ca đại phẫu tại Bệnh viện Nhi Đồng 2 không chỉ mang lại sự sống cho trẻ bị bệnh hiếm gặp mà còn mở ra hướng đi mới cho việc can thiệp nhi khoa đối với những trường hợp mắc bệnh bẩm sinh khó, hiếm gặp.