Phong bao đỏ bí ẩn: Minh hôn và niềm tin về cuộc sống sau cái chết

Trong văn hóa Á Đông, màu đỏ tượng trưng cho may mắn, hạnh phúc và tài lộc. Những phong bao lì xì đỏ thường được trao tay trong dịp lễ Tết hay đám cưới, mang theo lời chúc phúc. 

Tuy nhiên, ở Đài Loan và một số vùng nông thôn Trung Quốc, một phong bao đỏ nằm lẻ loi trên mặt đất lại gợi lên nỗi sợ hãi, liên quan đến hủ tục “minh hôn” – đám cưới ma cổ xưa.

Minh hôn là nghi thức kết hôn dành cho người đã khuất, đặc biệt những người trẻ chết bất đắc kỳ tử mà chưa lập gia đình. Phong tục này có nguồn gốc từ thời nhà Chu (khoảng 3000 năm trước), lan rộng qua các triều đại Hán, Đường, Tống, và gắn liền với Đạo giáo cùng Phật giáo. 

Theo quan niệm dân gian, linh hồn ở thế giới bên kia (âm phủ) cũng có cuộc sống tương tự dương gian: họ cần gia đình, vợ chồng, con cái để không cô đơn, phiêu bạt. Nếu chết trẻ mà chưa kết hôn, vong hồn sẽ bất an, dễ quay về quấy nhiễu người thân, gây tai ương, bệnh tật hay xui xẻo. 

Minh hôn chính là cách an bài cho họ một “hôn nhân” ở âm giới, giúp linh hồn yên nghỉ, gia đình dương thế bình an, đồng thời duy trì dòng dõi tông đường qua thờ cúng.

Một biến thể đáng sợ ở Đài Loan và một số nơi là dùng phong bao đỏ làm “mồi nhử”. Gia đình đặt bao chứa tiền, ảnh, ngày sinh, tóc hoặc móng tay của vong hồn ở nơi đông người như ngã tư, chợ búa. 

Họ quan sát từ xa, thấy ai cúi nhặt bao được coi như vô tình “chấp thuận” lời cầu hôn từ âm phủ. Người nhặt có thể bị ép tham gia nghi lễ, hoặc gặp hiện tượng kỳ lạ như mơ thấy “cô dâu ma”, sức khỏe suy kiệt và gặp nhiều điều không thuận lợi trong cuộc sống nếu từ chối. 

Dù nghe như truyền thuyết đô thị, phong tục này phản ánh sâu sắc niềm tin rằng thế giới tâm linh song song với dương gian, nơi cuộc sống vẫn tiếp diễn bình thường với nhu cầu tình cảm, hôn nhân.

Ở Việt Nam, minh hôn không phổ biến công khai như Trung Quốc, nhưng có dấu vết lịch sử thực tế, chứng minh đây không chỉ là chuyện xa lạ. 

Các tài liệu sưu tầm như khuôn mộc bản và sớ văn từ khoảng năm 1947 của ông Hứa Xán Hoàng cho thấy tục này từng tồn tại, thường là “cưới vợ ma” cho con trai chết trẻ từ gia đình giàu có, với người sống (thường nhà nghèo) làm dâu/chú rể danh nghĩa. 

Nó chịu ảnh hưởng Đạo giáo từ cộng đồng người Hoa hoặc một số dân tộc thiểu số như Nùng, Ngái. Ngày nay, minh hôn chỉ còn lẻ tẻ ở vùng quê hẻo lánh, thường qua nghi lễ tượng trưng như đặt bài vị trên bàn thờ hoặc “se duyên” qua giấc mơ, thầy cúng, chứ không ép buộc hay buôn bán thi thể như một số trường hợp cực đoan ở Trung Quốc (dẫn đến bị cấm từ 1949 vì tệ nạn đào mộ).

Niềm tin này cũng thể hiện qua nhiều phong tục Việt Nam khác. 

Tháng 7 âm lịch, hay còn gọi là “tháng cô hồn”, người ta cúng cô hồn ngoài đường với đồ ăn, vàng mã để xoa dịu vong hồn lang thang, không nơi nương tựa. Hay việc đốt tiền vàng, nhà cửa, xe cộ giấy cho người đã khuất, nhằm giúp họ sống sung túc ở âm gian. Ngoài ra, còn có kiêng kỵ nhặt đồ cúng bỏ hoang, tượng thần hay tranh ảnh lạ ven đường vì sợ vong hồn “ký gửi” theo về; rắc vôi bột, giấy tiền dọc đường tang để xua ma quỷ.

Những hủ tục này, dù bị xã hội hiện đại coi là mê tín, lạc hậu và đôi khi dẫn đến lãng phí hay tệ nạn, lại xuất phát từ lòng hiếu thảo và nỗi lo sâu thẳm của con người: “Cái chết không phải là kết thúc.” 

Sau khi rời dương thế, linh hồn vẫn tiếp tục tồn tại trong một thế giới tương tự, với niềm vui, nỗi buồn, cô đơn hay hạnh phúc. Chúng ta cúng bái, tổ chức nghi lễ không chỉ để hóa giải tai ương, mà còn để người đã khuất được “sống tốt” bên kia, giống như ta chăm lo cho người thân còn sống.

Giữa cõi dương bộn bề, ta có thể không còn tin trọn vẹn như cha ông từng tin. Nhưng những phong tục cũ vẫn âm thầm tồn tại, như một sợi chỉ nối hai thế giới, nhắc rằng có những điều không nhìn thấy không có nghĩa là không hiện hữu. Và rồi, khi đứng trước ranh giới mong manh ấy, mỗi người sẽ tự có câu trả lời cho riêng mình.

Còn bạn, liệu bạn có tin về thế giới bên kia hay không?

Tú Uyên biên tập
Ảnh: Internet

Xem thêm

Theo vandieuhay