Phát hiện muộn suy thận mạn, nhiều trẻ sống phụ thuộc vào máy lọc máu

Tại Khoa Thận – Nội tiết, Bệnh viện Nhi Đồng 2 (TP.HCM) hiện có hơn 40 trẻ chạy thận nhân tạo, độ tuổi từ 11-13 chiếm tỷ lệ cao nhất. Đây cũng là giai đoạn trẻ bắt đầu dậy thì, nhu cầu tăng trưởng cao, trong khi bệnh thận mạn lại ảnh hưởng mạnh đến thể chất và sinh hoạt.

Bên trong phòng chạy thận của các bệnh nhi

Em Thảo N. (14 tuổi, ngụ TP Cần Thơ) đã có 2 năm chạy thận tại Bệnh viện Nhi Đồng 2. Nằm trên giường bệnh với thân hình gầy gò, làn da đen nhẻm, chốc chốc Nam lại gồng lên bởi những cơn co xương khớp.

Nghe y tá gọi, chị Ngọc Oanh mẹ của N. chạy vội vào phòng bệnh xoa bóp chân cho con trai. Sau khoảng 5 phút, khi cơn đau qua đi, chân em mới có thể duỗi thẳng.

Chị Oanh cho biết: “Từ nhỏ đến lớn N. gần như không có biểu hiện bệnh lý rõ ràng, cũng chưa từng phải đi bệnh viện. Chỉ đến khoảng 2 năm trước, khi bệnh đã ở giai đoạn cuối, gia đình mới phát hiện. Ban đầu, em có triệu chứng sốt, sau đó tiêu chảy và xuất hiện phù. Gia đình đưa bé đến bệnh viện tỉnh để xét nghiệm máu và siêu âm, lúc này mới phát hiện suy thận nặng và được chuyển lên Bệnh viện Nhi Đồng 2 để bắt đầu chạy thận”.

Mỗi buổi chạy thận, hai mẹ con chị Oanh xuất phát từ 5h sáng, đến bệnh viện lúc 8h để kịp gắn máy. Đến khoảng 11h trưa chạy thận xong, chị và con trai nghỉ ngơi, ăn uống cho lại sức rồi đón xe buýt về nhà trọ.

Sau mỗi lần chạy thận, N. thường mệt, huyết áp không ổn định nên hầu như không thể đi chơi, vui đùa với bạn bè. Phần lớn thời gian em chỉ ở trong phòng trọ, quanh quẩn với chiếc điện thoại.

Nằm giường bên cạnh Thảo N. là em H.H.N. (15 tuổi, ngụ Biên Hoà), sống cùng mẹ và bà ngoại. Hàng ngày mẹ đi bán vé số dạo để kiếm tiền chạy thận cho em và trang trải cuộc sống.

Bà ngoại đã ngoài 70 tuổi là người đảm nhận việc đưa đón em đến bệnh viện chạy thận mỗi ngày.

“Cháu không có ba, chỉ còn mẹ, anh trai cháu cũng bị bệnh bẩm sinh, chậm phát triển trí tuệ. Thương cháu lắm nhưng giờ biết sao, ghép thận thì chi phí quá lớn với gia đình”, bà ngoại Hoài Nam nói trong nghẹn ngào, lau vội những giọt nước mắt lăn dài trên má.

Thảo N. và H.N. chỉ là 2 trong số hàng chục bệnh nhi chạy thận tại đây. Bên trong phòng, những đứa trẻ tay gắn đầy kim tiêm, ống thông gắng gượng với bệnh tật. Phía dọc hành lang, là những gương mặt lo âu, phờ phạc của các bậc làm cha, làm mẹ đang từng ngày nỗ lực hết sức để con cái bớt đau đớn.

Nhiều trẻ nhập viện muộn do triệu chứng ban đầu mơ hồ

PGS.TS.BS Huỳnh Thị Vũ Quỳnh, Trưởng Khoa Thận – Nội tiết, Bệnh viện Nhi Đồng 2 cho biết, suy thận mạn được chia thành nhiều giai đoạn.

Ở giai đoạn sớm, triệu chứng thường không rõ ràng, trẻ chỉ có biểu hiện mệt mỏi nhẹ, xanh xao, chậm lớn, biếng ăn, dễ bị nhầm với suy dinh dưỡng hoặc thiếu máu thông thường. Do đó, nhiều gia đình không đưa trẻ đi khám chuyên khoa kịp thời.

“Khi bệnh tiến triển nặng trẻ có thể xuất hiện tăng huyết áp, phù phổi, khó thở, thậm chí vô niệu. Lúc này mới được đưa đến bệnh viện thì bệnh đã ở giai đoạn cuối. Thực tế tại khoa, không ít trường hợp phụ huynh chia sẻ rằng trước đó trẻ chưa từng nhập viện hay có biểu hiện rõ rệt, nên khi phát hiện suy thận giai đoạn cuối thì rất bất ngờ và sốc”, BS Vũ Quỳnh nói.

Chạy thận nhân tạo bắt buộc phải thực hiện tại bệnh viện. Trung bình mỗi trẻ phải đến bệnh viện 3 buổi mỗi tuần, thậm chí 4–5 buổi với trường hợp nặng, khiến việc học tập gần như phải tạm ngưng.

Ngoài ra, trẻ không thể tự đi lại nên phụ huynh phải đưa đón, ảnh hưởng đến công việc và thu nhập của gia đình. Nhiều gia đình buộc phải có một người nghỉ làm để chăm sóc con, gây áp lực kinh tế lâu dài.

Theo BS Vũ Quỳnh: “Về lâu dài, chạy thận nhân tạo không phải là giải pháp tối ưu cho trẻ em. Dù đã được tối ưu điều trị, trẻ vẫn có nguy cơ gặp nhiều biến chứng do tích lũy các chất như gây tổn thương thần kinh, vôi hóa mạch máu, tăng huyết áp kéo dài và các biến chứng tim mạch”.

Nếu duy trì chạy thận trong nhiều năm tiên lượng sức khỏe không tốt, thậm chí có nguy cơ tử vong do biến chứng tăng huyết áp kháng trị và tổn thương đa cơ quan.

Vì vậy, chạy thận chỉ được xem là giải pháp tạm thời, và ghép thận sớm là hướng điều trị mang lại chất lượng sống và tiên lượng tốt hơn cho trẻ.