Đi ngược dòng: hai câu chuyện từ thiên nhiên dạy ta sống

Hãy tưởng tượng bạn đang đứng bên bờ biển. Sóng lớn vỗ ầm ầm, bạc đầu trắng xóa, nhưng giữa đó lại có một dải nước phẳng lặng, yên bình đến lạ.

Bạn nghĩ: “Ồ, chỗ này chắc an toàn để bơi xa hơn chút”. Và rồi, chỉ vài cú đạp chân bạn đột nhiên bị kéo ra xa bờ với tốc độ chóng mặt. Tim đập thình thịch, tay chân quẫy đạp bản năng để bơi vào… nhưng càng bơi bạn càng kiệt sức. Đó chính là dòng chảy xa bờ, “nước đi ngược dòng” chết người.

Nó không phải cơn sóng thần hay xoáy nước kéo bạn xuống đáy, mà là dòng nước mạnh tốc độ lên đến 2-2.5 m/s hình thành khi sóng đẩy nước vào bờ quá nhiều, nước tích tụ phải tìm lối thoát ra khơi qua những khe hở địa hình. Nguyên nhân chính gây đuối nước ở biển ngay cả với vận động viên bơi lội.

Trong khoảnh khắc hoảng loạn ấy, nếu bạn chống cự trực diện bơi thẳng vào bờ bạn sẽ thua. Nhưng nếu giữ bình tĩnh, thả nổi để tiết kiệm sức, rồi bơi song song với bờ để thoát khỏi vùng hẹp của dòng rip, sau đó mới chéo theo sóng vào… bạn sẽ sống sót.

Bài học đầu tiên từ biển cả: Đôi khi, chống lại trực diện không phải là dũng cảm, mà là ngu ngốc. Hãy khôn ngoan, linh hoạt, đi vòng để bảo toàn sức mạnh.

Bây giờ, hãy chuyển sang một câu chuyện khác:

Câu chuyện sử thi của những con cá hồi ngược dòng

Hãy theo chân một con cá hồi sockeye tên là Red (vì khi trưởng thành, nó sẽ khoác áo đỏ rực rỡ).

Red sinh ra trong lòng một con sông lạnh giá ở Alaska, từ những quả trứng hồng được mẹ cẩn thận chôn trong ổ sỏi (gọi là redd). Nó nở ra thành alevin nhỏ xíu, bám túi noãn hoàng để sống rồi lớn lên thành fry ẩn náu dưới đáy sông tránh kẻ thù.

Khi đủ lớn, bản năng thôi thúc: Red cùng đàn bơi xuôi dòng ra Thái Bình Dương mênh mông. Ở đó, nó tự do tung hoành, ăn no nê lớn mạnh thành con cá bạc sáng lấp lánh nặng vài ký, sống 3-4 năm trong đại dương bao la.

Nhưng rồi một ngày, ký ức khứu giác đánh thức: mùi nước đặc trưng của con sông quê hương. Red ngừng ăn, cơ thể biến đổi, da chuyển đỏ rực, hàm đực mọc móc cong và bắt đầu hành trình trở về dài hàng nghìn kilomet.

Nó bơi ngược dòng xiết không nghỉ ngơi, sống nhờ mỡ tích trữ. Trên đường: gấu nâu khổng lồ đứng chờ ở thác nước, vồ bắt những con nhảy vọt. Đại bàng lao xuống, hải cẩu chặn lối. Hàng nghìn con bỏ mạng.

Và những thác ghềnh thử thách lớn nhất. Red lao mình lên, nhảy vọt cao 3-4 mét qua dòng nước trắng xóa. Thất bại, rơi xuống, đập vào đá đau điếng… rồi thử lại. Lần thứ hai, thứ ba, thứ mười. Cho đến khi vượt qua.

Cuối cùng, Red về đến ổ sỏi năm xưa, kiệt sức. Nó gặp bạn đời, đào redd, đẻ trứng, thụ tinh… rồi nằm xuống, cơ thể phân hủy nuôi dưỡng sông suối cho thế hệ mới. Từ hàng triệu quả trứng, chỉ vài con quay về. Nhưng chính những con “bơi ngược dòng” ấy duy trì sự sống qua bao thế kỷ.

Bài học thứ hai: Khi sứ mệnh lớn lao gọi tên, hãy dũng cảm bơi ngược dù nghịch cảnh dữ dội, dù phải hy sinh. Cá chết mới trôi xuôi dòng, cá sống phải chiến đấu.

“Đi ngược dòng”, một bên dạy ta khiêm nhường và khôn ngoan trước sức mạnh lớn hơn, một bên thôi thúc ta kiên cường vì lý tưởng.

Cuộc đời bạn hôm nay đang gặp dòng rip hay thác ghềnh của cá hồi? Dù là gì, thiên nhiên đã kể sẵn câu chuyện chỉ chờ bạn chọn cách sống.

Mỹ Mỹ biên tập

Xem thêm

Theo vandieuhay