Nguồn gốc cổ xưa của đất nước Việt Nam – Kỳ kết
Kỳ Kết: Huyền thoại, Lịch sử, và Hành trình trở thành quốc gia độc lập
Từ huyền thoại Hùng Vương đến Âu Lạc
Người Việt luôn mở đầu lịch sử bằng huyền thoại Hùng Vương.
-
Không đơn thuần là chuyện “con Rồng cháu Tiên”, đó là cách người Việt xác lập một căn cước riêng, song song và khác biệt với phương Bắc.
-
Khi Thục Phán An Dương Vương dựng Âu Lạc (thế kỷ III TCN), đó là nỗ lực đầu tiên biến truyền thuyết thành nhà nước.
Dù Âu Lạc nhanh chóng thất bại trước Nam Việt, ký ức ấy đã đặt nền móng cho một “ý niệm quốc gia”.
Một nghìn năm Bắc thuộc – giai đoạn thử thách
Từ 111 TCN đến 939, miền Bắc Việt Nam nằm dưới ách thống trị của Hán và các triều đại Trung Hoa.
-
Đây không phải chỉ là thời kỳ bị đồng hóa, mà còn là thời kỳ hình thành bản sắc kép: học chữ Hán, luật Hán, nhưng duy trì làng xã, phong tục Việt.
-
Các cuộc khởi nghĩa (Hai Bà Trưng, Bà Triệu, Lý Bí, Mai Thúc Loan, Phùng Hưng…) là minh chứng rằng ý chí tự chủ không bao giờ tắt.
Holcombe nhận xét: “Dù mang tên An Nam, Giao Châu hay Vạn Xuân, vùng đất này vẫn nuôi dưỡng một ý thức độc lập tiềm ẩn.”
Vạn Xuân và lời hứa độc lập
Khởi nghĩa Lý Bí (542) lập nên Vạn Xuân – quốc hiệu đầu tiên sau thời Hùng Vương.
-
Dù ngắn ngủi, Vạn Xuân để lại di sản: niềm tin rằng người Việt có thể dựng nước và giữ nước, không chỉ nổi loạn rồi bị dẹp.
-
Từ đó, mỗi phong trào kháng Hán sau này đều nhắc lại ký ức Vạn Xuân như một lời hứa chưa hoàn thành.
Khúc – Dương – Ngô: Hoàn thành lời hứa
Thế kỷ X, khi nhà Đường suy yếu, cơ hội xuất hiện.
-
Họ Khúc xây dựng nền tự chủ ban đầu.
-
Dương Đình Nghệ tiếp nối, nhưng bị phản bội.
-
Ngô Quyền đã hoàn tất bằng trận Bạch Đằng năm 938, chấm dứt nghìn năm lệ thuộc.
Taylor viết: “Bạch Đằng không chỉ là chiến thắng, mà là sự khai sinh một thực thể chính trị: người Việt đã trở lại vũ đài lịch sử với tư cách một dân tộc độc lập.”
Ngô Quyền và khởi đầu của Đại Việt
Năm 939, Ngô Quyền xưng vương ở Cổ Loa – biểu tượng nối liền quá khứ Âu Lạc.
-
Triều Ngô ngắn ngủi nhưng đủ để khẳng định: độc lập là khả thi và tất yếu.
-
Sau đó, nhà Đinh và Lý sẽ tiếp nối, dựng nên Đại Việt – một quốc gia trung đại với bản sắc riêng.
Hành trình xuyên suốt: 3 tầng ký ức
-
Huyền thoại Hùng Vương – căn tính sơ khai.
-
Một nghìn năm Bắc thuộc – ký ức thử thách.
-
Ngô Quyền – thành tựu chính trị.
Ba tầng ký ức ấy kết hợp tạo thành nền tảng lịch sử Việt Nam:
-
Một dân tộc nhỏ nhưng bền bỉ.
-
Một bản sắc vừa tiếp thu, vừa kháng cự.
-
Một ý niệm độc lập được truyền qua nhiều thế hệ.